1821-2021. ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΔΥΟ ΣΙΚΕΛΙΩΝ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ (1821/1830). Mελέτη σε συνέχειες, ενόψει της μεγάλης επετείου του 2021 (Μ- O Ιωάννης Καποδίστριας και οι μυστικές εταιρείες)

1821-2021

200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821

Το Εικοσιένα υπήρξε ένα κομβικό σημείο στην  ιστορία του διαχρονικού Ελληνισμού αλλά και της ιστορίας της σύγχρονης Ευρώπης. 
Η επέτειος των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 προσφέρει μία ευκαιρία  αναστοχασμού για το παρόν και κυρίως για το μέλλον της χώρας μας.

Ο ΚΕΛΛΙΑΝΟΣ φιλοξενεί μια νέα προσέγγιση του Εικοσιένα και ένα ψηφιακό αρχείο ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους. 
Η δημοσίευση αυτή  σε συνέχειες του Γιάννη Κορίνθιου βασίζεται σε ανεκμετάλλευτα αρχεία και τεκμήρια που παρατίθενται ψηφιακά για πρώτη φορά στον ιστότοπο ΚΕΛΛΙΑΝΟΣ, προκειμένου να εμπλουτιστεί και διευρυνθεί η ιστορική έρευνα και ο επιστημονικά δημόσιος λόγος για το 1821 ενόψει της μεγάλης επετείου του 2021.

Α Το Βασίλειο των Δύο Σικελιών και οι Μεγάλες Δυνάμεις (1820-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/03/18211830-2021.html

Β Οι κυβερνήσεις του Βασιλείου των Δύο Σικελιών (1821-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/04/18211830-2021.html

Γ Η κυβέρνηση του Luigi de’ Medici di Ottajano  (1822-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/04/18211830-2021_29.html

Δ Οι κυβερνήσεις του Βασιλείου των Δυο Σικελιών και η Ελληνική Προσωρινή Διοίκηση

https://kellianos.blogspot.com/2019/10/18211830-2021.html

Ε Το Βασίλειο των Δύο Σικελιών και η Πύλη

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021-e.html

ΣΤ Η υποψηφιότητα του Βουρβώνου πρίγκιπα Καρόλου της Κάπουας

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021.html

Ζ Η διασπορική παροικία της Νάπολης

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021_13.html

H Οι προξενικές αρχές των Δύο Σικελιών στην Ανατολική Μεσόγειο

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021_25.html

Θ Η ναπολετάνικη διπλωματία έναντι του ελληνικού ζητήματος 

https://kellianos.blogspot.com/2019/12/18211830-m-2021.html

Ι Μυστικός πράκτορας της Νάπολης στην Ελλάδα (1828-1830) 

https://kellianos.blogspot.com/2019/12/18211830-m-2021_10.html

Κ Οι μυστικές εταιρείες στην Ελλάδα  του Καποδίστρια

https://kellianos.blogspot.com/2020/01/18211830-m-2021.html

Λ Οι Γάλλοι και η στρατιωτική αποστολή στην Πελοπόννησο

https://kellianos.blogspot.com/2020/01/18211830-m-2021_8.html

M

O Ιωάννης Καποδίστριας 

και οι μυστικές εταιρείες

Ο Νεαπολιτάνος μυστικός πράκτορας Piccotti είχε επαφές με τον κύκλο του Έλληνα Κυβερνήτη και ιδιαίτερα με τον Αυγουστίνο Καποδίστρια· καλά ενήμερος για το διάχυτο αντιπολιτευτικό κλίμα, ο Piccotti  κατέγραφε τις μηχανορραφίες των ξένων πρακτόρων, τις αντιδράσεις για την προεκλογική περιοδεία του Κυβερνήτη στην Πελοπόννησο στις αρχές του 1829, τις εντυπώσεις των ξένων για την Εθνοσυνέλευση του Άργους και ήταν πάντα καλά πληροφορημένος για ο,τιδήποτε συνέβαινε στο νεοσύστατο κράτος. 

Το αντικαποδιστριακό κίνημα είχε αρχίσει να εκδηλώνεται από τις αρχές του 1828. Ο νεποτισμός του Κυβερνήτη, τα πληττόμενα από τα κυβερνητικά μέτρα συμφέροντα, καθώς επίσης και η καθυστέρηση συγκλήσεως της Δ΄Εθνοσυνελεύσεως ήταν οι κυριότερες αιτίες που προκάλεσαν και θέριεψαν αυτό το αντιπολιτευτικό κλίμα. Είναι γνωστό ότι οι διαπιστευμένοι  αντιπρέσβεις της Αγγλίας και της Γαλλίας, μαζί με τους αρχηγούς των ναυτικών και στρατιωτικών τους αποστολών στο Αιγαίο, υποδαύλιζαν την αντιπολίτευση καθοδηγώντας τα προσκείμενα κόμματα, δηλαδή το αγγλικό και το γαλλικό. Βλ. σχετικά D. C. FLEMING, John Capodistrias and the Conference of London (1828-1831), Thessaloniki 1970, σσ. 66-75 και 118-130. Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε επίσης στους αντιπολιτευτικούς κύκλους και ο διορισμός του Αυγουστίνου Καποδίστρια, με το υπ΄αρ. 8905 κυβερνητικό διάταγμα της 23ης Ιανουαρίου 1829, ως πληρεξουσίου τοποτηρητή Στερεάς Ελλάδος. Βλ. Στ. Ι. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Η Επανάσταση στην δυτική Στερεά Ελλάδα μετά την πτώση του Μεσολογγίου ώς την οριστική απελευθέρωσή της (1826-1832), Θεσσαλονίκη 1962, σσ. 118-121.

Δεν παρέλειπε επίσης στις αναφορές του να διατυπώνει προσωπικές εκτιμήσεις για την πολιτική του Ιωάννη Καποδίστρια και δεν έκρυβε καθόλου τους φόβους του περί πιθανού εμφύλιου πολέμου μετά την αποχώρηση των γαλλικών στρατευμάτων από την Πελοπόννησο.

Βλ. J. P. PELLION, La Grèce et les Capodistrias pendant l'occupation française de 1828 à 1834, Paris 1855. Ο Καποδίστριας, στις 3/15 Δεκεμβρίου 1828, ζήτησε από την κυβέρνηση της Γαλλίας να μην ανακαλέσει όλο τον εκστρατευτικό στρατό, γιατί κάτι τέτοιο θα εγκυμονούσε σοβαρούς κινδύνους για την εσωτερική τάξη και ασφάλεια του κράτους. Βλ. Β. ΚΡΕΜΜΥΔΑΣ, Ο γαλλικός στρατός στην Πελοπόννησο. Συμβολή στην ιστορία της καποδιστριακής περιόδου, ¨Πελοποννησιακά¨, 12 (1976-77), σσ. 89-90. Πρβλ. επίσης Παυλ. Β. ΠΕΤΡΙΔΗΣ, Η διπλωματική δράσις του Ιωάννου Καποδίστρια υπέρ των Ελλήνων (1814-1831), Θεσσαλονίκη 1974· Γρηγ. ΔΑΦΝΗΣ, Ιωάννης Α. Καποδίστριας· η γένεση του Ελληνικού Κράτους, Αθήνα 1976· C. M. WOODHOUSE, Capodistria, the Founder of Greek Independence, London 1973· Αλεξ. Ι. ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ, Ο Κυβερνήτης Καποδίστριας και η απελευθέρωσις της Ελλάδος, Αθήνα 1954.

Ο Piccotti παρακολουθούσε με μεγάλη προσοχή τον κυβερνητικό χειρισμό του πολιτειακού ζητήματος· είχε αντιληφτεί ότι ο Καποδίστριας μεθόδευε δυο πολιτειακές λύσεις: η μια απέβλεπε στην εκλογή του στο αξίωμα του ισόβιου Κυβερνήτη της χώρας και η δεύτερη στην ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον ίδιο, μετά την εκλογή του βασιλιά και την ανάρρησή του στον θρόνο της Ελλάδος.

Βλ. στο D. C. FLEMING, John Capodistrias and the Conference of London (1828-1831), Thessaloniki 1970, σ. 304 γράμμα του πρωθυπουργού της Γαλλίας Jules Auguste Armand Marie de Polignac προς τον Jean-Marie Achille Rouen Αντιπρέσβη της Γαλλίας στην Ελλάδα, με ημερομηνία 3 Φεβρουαρίου 1830: “Sa Majesté a appris avec une véritable satisfaction la noble résolution que le Président de la Grèce a annoncé dans une lettere particulière qu’il a écrite à M. Eynard de vouloir continuer à servir son pays dans le second poste de l’Etat après en avoir dignement occupé le premier”.

Jules Auguste Armand Marie de Polignac 

To ζήτημα εκλογής βασιλιά τέθηκε για πρώτη φορά όταν έγιναν τα διαβήματα για την αίτηση της αγγλικής προστασίας, με πρωτοβουλία της Επιτροπής Ζακύνθου και με τη σύμφωνη γνώμη του Άγγλου Αρμοστή των Επτανήσων. 

Τότε άρχισαν να καταφθάνουν στην Ελλάδα και πολλοί Άγγλοι, Ρώσοι και Γάλλοι πράκτορες για να υποστηρίξουν διάφορους υποψήφιους πρίγκιπες. Οι παρασκηνιακές αυτές ενέργειες ήταν οι πρώτες εκδηλώσεις της αγγλικής, της ρωσικής και της γαλλικής φατρίας στην Ελλάδα του Καποδίστρια, που απέληξαν στην συγκρότηση του αγγλικού, του ρωσικού και του γαλλικού κόμματος. 

Βλ. γενικά Νικ. ΒΛΑΧΟΣ, Η γένεσις του Αγγλικού, του Γαλλικού και του Ρωσικού κόμματος εν Ελλάδι, “Αρχείον Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών”, 21 (1939), σσ. 25-44. Πρβλ. επίσης Hariton KORYSIS, Die Politischen Parteien Griechenlands. Ein neuer Staat auf dem Weg zur Demokratie (1821-1910), Hersbruck/Nürnberg 1966.

Ο Piccotti δεν παραμέλησε εξάλλου να ενημερώσει τους προϊσταμένους του για τα αστυνομικά μέτρα που είχε λάβει ο Καποδίστριας για να ελέγχει τις μετακινήσεις Ελλήνων και ξένων υπόπτων, καθώς επίσης και για μια απόπειρα δηλητηριάσεως του Έλληνα Κυβερνήτη.

Βλ. στο D. C. FLEMING, John Capodistrias and the Conference of London (1828-1831), Thessaloniki 1970, σσ. 316-319, όπου γράμμα του Αντιπρέσβη της Γαλλίας στην Ελλάδα Jean-Marie Achille Rouen στον πρωθυπουργό Polignac, με ημερομηνία 22 Φεβρουαρίου 1830, με θέμα τις έντονες αντιδράσεις  για τα περιοριστικά αστυνομικά μέτρα του Καποδίστρια.

Ο πράκτορας της Νεάπολης θεωρούσε τον Καποδίστρια  πολιτικό προικισμένο με εξαιρετικά προσόντα· αμφισβητούσε ωστόσο τον φιλελευθερισμό του Έλληνα Κυβερνήτη και υποστήριζε ότι ήταν αναγεννητής ανωτέρου βαθμού, ότι είχε προβεί σε πολιτικές παραχωρήσεις στη μεγάλη αναγεννητική εταιρεία και ότι είχε υποσχεθεί να συμβάλει στο μεγάλο έργο της παλιγγενεσίας της Ιταλίας.

Γνώριζε επίσης ότι ο Καποδίστριας είχε την εύνοια Ρώσων, πολλών Ιταλών και μερικών Γάλλων πρακτόρων και πολιτικών, ότι επεδίωκε να προσεταιρισθεί τα γαλλικά κομιτάτα και την Κυβέρνηση της Γαλλίας και ότι η Αγγλία τον υπονόμευε παντοιοτρόπως, επειδή ευνοούσε την εξέγερση των Επτανήσων και την ενσωμάτωσή τους στο νέο κράτος. 

Ο Καποδίστριας σε μια ιδιαίτερη συνάντηση του είχε με τον J. de St. Denys, ομολογούσε τα εξής: “J’ai à Paris un grand nombre d’amis, puissants et dévoués, qui m’informent de tout et qui me défendent. Je n’ai pas le même avantage en Angleterra, mais je ne donnerai pas de prise par ma conduite aux personnes qui voudraient me desservir auprès du Gouvernement britannique”. Βλ. D. C. FLEMING, John Capodistrias and the Conference of London (1828-1831), Thessaloniki 1970, σ. 217.

Οι Άγγλοι απεχθάνονταν φανερά τον Καποδίστρια, επειδή στο παρελθόν είχε επιδιώξει να αποτρέψει, μετά την κατάρρευση του Ναπολέοντα, την αγγλική κατοχή των Επτανήσων και είχε προβεί σε διαμαρτυρίες για το καταπιεστικό και τυραννικό καθεστώς του Αρμοστή Μαίτλανδ.

Βλ. D. C. FLEMING, John Capodistrias and the Conference of London (1828-1831), Thessaloniki 1970, σα. 69, 131-132, 269 και 279.

Ο ισχυρισμός του Piccotti ότι ο Καποδίστριας ήταν ανώτερο στέλεχος των Αναγεννητών και προωθούσε στασιαστικά και αντικαθεστωτικά σχέδια των ξένων φιλελευθέρων θέτει ορισμένα ερωτηματικά: πώς εξηγείται λοιπόν η εμπιστευτική εγκύκλιος του Καποδίστρια, της 8ης Ιουνίου 1828, προς το Πανελλήνιο, τους Επιτρόπους του Αιγαίου και της Πελοποννήσου και τους διοικητές των στρατιωτικών και ναυτικών δυνάμεων, για τα ολέθρια αποτελέσματα που θα επέφερε η περαιτέρω ανεξέλεγκτη δράση των μυστικών εταιρειών; Πώς εξηγείται ακόμα η διαταγή του να εγκαταλείψουν πάραυτα τις μυστικές οργανώσεις όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι; Πώς ερμηνεύεται επίσης η απαίτηση του Καποδίστρια να μην δίνεται αφορμή στους εχθρούς της χώρας να θεωρούν την Ελλάδα ¨υπεξούσιο των μυστικών εταιρειών¨; Και πώς ερμηνεύονται, τέλος, τα αστυνομικά μέτρα ελέγχου των μετακινήσεων των υπόπτων εταίρων εντός των ορίων της χώρας;

Βλ. Διον. Ι. ΚΟΚΚΙΝΟΣ, Η Ελληνική Επανάστασις, τ. 6ο, Αθήνα 1974, σσ. 497-498.

Είναι γνωστό ότι στις μυστικές εταιρείες είχαν μυηθεί πολλοί Έλληνες. Η εγκύκλιος του Καποδίστρια αποδεικνύει την ευρεία εξάπλωση που είχαν στην Ελλάδα. Τα μέτρα αστυνόμευσης  που υιοθέτησε ο Καποδίστριας απέβλεπαν να θέσουν κάποιο φραγμό στην απρόσκοπτη υπονόμευση του κυβερνητικού του έργου.

Για τις μυστικές εταιρείες που είχαν εξαπλωθεί στην Ελλάδα μέχρι τον πόλεμο της Κριμαίας βλ. E. DRIAULT- M. LHERITIER, Histoire Diplomatique de la Grèce de 1821 à nos jours, τ. 2ο, Paris 1925, σ. 324· I. PETROPULOS, Politics and Statecraft in the Kingdom of Greece (1833-1843), Princeton/ New Jersey 1968, σσ. 11-112, 123 και 294· Επ. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ, Ιστορία του συγχρόνου Ελληνισμού, τ. 1ο, Αθήνα 1892, σ. 595· Π. ΚΑΛΕΒΡΑΣ, Επιστολαί ή τα κατά την Επανάστασιν της Ελλάδος, Αθήναι 1856· Βασ. ΣΦΥΡΟΕΡΑΣ, Η ¨Αδελφότης των Ευαγγελιζομένων¨, μυστική επαναστατική οργάνωσις του 1849, Έπιστημονική Επετηρίς Φιλοσ. Σχολής Πανμίου Αθηνών¨. τ. 23ο (1972-1973), σσ. 204-236.

Ο Piccotti έθιξε επανειλημμένα στις αναφορές του το πολιτειακό πρόβλημα της Ελλάδος· είχε μάλιστα υποδείξει συγκεκριμένη υποψηφιότητα για τον θρόνο της χώρας, που όμως η κυβέρνηση στη Νάπολη δεν ενέκρινε. 

Ο ίδιος ήταν επίσης πλήρως ενημερωμένος για τις παρασκηνιακές ενέργειων διαφόρων ξένων και των αδελφών Βιτάλη, που υποστήριζαν την εκλογή του δούκα της Ορλεάνης.

Βλ. Dakin DOUGLAS, British Intelligence of Events in Greece (1824-1827). A Documentary Collection, ¨Δελτίον Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος¨, τ. 13 (1959), σσ. 33/217, όπου παρατίθενται πολλές επιστολές των Σπύρου, Γεωργίου και Αντωνίου Βιτάλη.

Ο πράκτορας του Βασιλείου των Δύο Σικελιών τον Μάρτιο του 1829 συμμετείχε σε συγκέντρωση αναγεννητών στην Αίγινα, κατά τη διάρκεια της οποίας συζητήθηκε η υποψηφιότητα του πρίγκιπα Γουσταύου της Σουηδίας και κοινοποιήθηκε από τον Vincenzo Pisa ένα σχετικό υπόμνημα του Guglielmo Pepe. Ο Piccotti διατείνονταν ότι ο Γουσταύος δεν θα κατέφερνε να εκλεγεί επειδή δεν διέθετε τα απαιτούμενα προσόντα και επειδή οι Δυνάμεις δεν είχαν προθυμοποιηθεί να στηρίξουν και να χρηματοδοτήσουν την εκλογή του.

Ο Piccotti γνώριζε επίσης τα διαβήματα για την εκλογή του πρίγκιπα Λεοπόλδου και τις ενέργειες του Καποδίστρια επί του ζητήματος αυτού.

Βλ. γενικά Απ. ΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ, Οι λόγοι της παραιτήσεως του Λεοπόλδου από του Ελληνικού θρόνου και η πιστευόμενη ευθύνη του Καποδίστρια, ¨Επιστ. Επετηρίς Φιλοσ. Σχολής Πανμίου Αθηνών¨, τ. 17 (1966-1967), σσ. 111-167. Πρβλ. επίσης W. P. KALDIS, Leopold and the Greek Crown, “Balkan Studies”, τ. 8 (1967), σσ. 53-64.

Λεοπόλδος Α΄του Βελγίου

Είναι απαραίτητο να επιχειρηθεί χωρίς προκαταλήψεις μια επανεκτίμηση των σχέσεων του Ιωάννη Καποδίστρια με τις μυστικές εταιρείες.

Βλ.  Σταύρου ΣΚΟΠΕΤΕΑ, Μυστικές Εταιρείες κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν, ¨Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά¨ 1958, σσ. 277-298.

Οι κρυπτογραφημένες αναφορές  του Νεαπολιτάνου πράκτορα προσφέρουν ενδιαφέροντα στοιχεία που δεν μπορεί κανείς να τα αγνοήσει.

Οπωσδήποτε η ερμηνεία του περιεχομένου των μυστικών αναφορών απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, επειδή συχνά οι πράκτορες διογκώνουν τα γεγονότα και υπερβάλλουν στις εκτιμήσεις τους.

Όμως οι αναφορές του Piccotti, παρά το υπάρχον συνονθύλευμα πληροφοριών ποικίλου περιεχομένου, αποτελούν αξιόλογες πρωτογενείς πηγές που, αναμφισβήτητα, συμβάλλουν στη διεύρυνση του κύκλου των ιστορικών μαρτυριών που διαθέτουμε για τη δράση των μυστικών εταιρειών στην Ελλάδα του Καποδίστρια.

Είναι αλήθεια ότι ο αριστοκρατικός φιλελευθερισμός του Καποδίστρια δεν συγκρούονταν με τις πολιτικές αρχές των αναγεννητών που αγωνίζονταν για την εγκαθίδρυση συνταγματικών καθεστώτων στην Ευρώπη. 

Εντούτοις ο οξυδερκής Κυβερνήτης της αναγεννηθείσης Ελλάδος απαξιούσε να ανεχτεί την απρόσκοπτη δράση των μυστικών πολιτικών εταιρειών στην χώρα του. Ο  Καποδίστριας θεωρούσε δεδομένη την παλιγγενεσία της Ελλάδος και πίστευε ότι δεν είχαν λόγο υπάρξεως οι μυστικές πολιτικές οργανώσεις. Οι επαφές του με τους ξένους φιλελευθέρους οφείλονταν αποκλειστικά στη συμβιβαστική τακτική ελιγμών που ακολουθούσε για να έχει την υποστήριξη των ξένων Δυνάμεων.

Copyright Γιάννης Κορίνθιος

1821 - 2021. ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΔΥΟ ΣΙΚΕΛΙΩΝ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ (1821/1830). Mελέτη σε συνέχειες, ενόψει της μεγάλης επετείου του 2021 (Λ - Οι Γάλλοι και η στρατιωτική αποστολή στην Πελοπόννησο)

1821-2021

200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821

Το Εικοσιένα υπήρξε ένα κομβικό σημείο στην  ιστορία του διαχρονικού Ελληνισμού αλλά και της ιστορίας της σύγχρονης Ευρώπης. 
Η επέτειος των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 προσφέρει μία ευκαιρία  αναστοχασμού για το παρόν και κυρίως για το μέλλον της χώρας μας.

Ο ΚΕΛΛΙΑΝΟΣ φιλοξενεί μια νέα προσέγγιση του Εικοσιένα και ένα ψηφιακό αρχείο ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους. 
Η δημοσίευση αυτή  σε συνέχειες του Γιάννη Κορίνθιου βασίζεται σε ανεκμετάλλευτα αρχεία και τεκμήρια που παρατίθενται ψηφιακά για πρώτη φορά στον ιστότοπο ΚΕΛΛΙΑΝΟΣ, προκειμένου να εμπλουτιστεί και διευρυνθεί η ιστορική έρευνα και ο επιστημονικά δημόσιος λόγος για το 1821 ενόψει της μεγάλης επετείου του 2021.

Α Το Βασίλειο των Δύο Σικελιών και οι Μεγάλες Δυνάμεις (1820-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/03/18211830-2021.html

Β Οι κυβερνήσεις του Βασιλείου των Δύο Σικελιών (1821-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/04/18211830-2021.html

Γ Η κυβέρνηση του Luigi de’ Medici di Ottajano  (1822-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/04/18211830-2021_29.html

Δ Οι κυβερνήσεις του Βασιλείου των Δυο Σικελιών και η Ελληνική Προσωρινή Διοίκηση

https://kellianos.blogspot.com/2019/10/18211830-2021.html

Ε Το Βασίλειο των Δύο Σικελιών και η Πύλη

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021-e.html

ΣΤ Η υποψηφιότητα του Βουρβώνου πρίγκιπα Καρόλου της Κάπουας

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021.html

Ζ Η διασπορική παροικία της Νάπολης

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021_13.html

H Οι προξενικές αρχές των Δύο Σικελιών στην Ανατολική Μεσόγειο

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021_25.html

Θ Η ναπολετάνικη διπλωματία έναντι του ελληνικού ζητήματος 

https://kellianos.blogspot.com/2019/12/18211830-m-2021.html

Ι Μυστικός πράκτορας της Νάπολης στην Ελλάδα (1828-1830) 

https://kellianos.blogspot.com/2019/12/18211830-m-2021_10.html

Κ Οι μυστικές εταιρείες στην Ελλάδα  του Καποδίστρια

https://kellianos.blogspot.com/2020/01/18211830-m-2021.html

Λ

Οι Γάλλοι και η στρατιωτική αποστολή στην Πελοπόννησο

Ο Γαλλικός Στρατός στο Μοριά (1828-1830)

Ο Piccotti είχε πολλές επαφές με τους Γάλλους που βρίσκονταν στην Πελοπόννησο. Ο ίδιος σε τακτικά διαστήματα προωθούσε στους ανταποκριτές του στη Νεάπολη τις πληροφορίες που κατάφερνε να συλλέξει για αυτούς· είχε μάλιστα μάθει ότι ο Γάλλος υπουργός των Αποικιών και των Ναυτικών, Jean Guillaume baron Hyde de Nauville (1776-1857), χρηματοδοτούσε τους Jean Chrétien Louis Dentzel (1786-1829), Charles Nicolas Fabvier (1783 -1855) και Jean François Maxime Raybaud (1795-1894) και ότι ο προξενικός πράκτορας της Γαλλίας στην Πάτρα, Bertini, εκτελούσε χρέη πληροφοριοδότη της μεγάλης αναγεννητικής εταιρείας.

Jean-Guillaume, baron Hyde de Neuville (1776 – 1857)

Βλ. Maxime RAYBAUD, Mémoires sur la Grèce pour servir à la guerre de l’indépendance, 2 vol., Paris 1825. Επίσης, Pierre ECHINARD, Grecs et Philhellènes à Marseille: de la Révolution française à l’Independance de la Grèce, Inst. Historique de Provence, 1973.

Ο Fabvier ανήκε στη μεγάλη αναγεννητική εταιρεία και είχε την εύνοια των γαλλικών φιλελληνικών κομιτάτων και τη στήριξη της γαλλικής κυβέρνησης. 

Charles Nicolas Fabvier (Κάρολος Φαβιέρος)

Η προσφορά του Fabvier στον ελληνικό αγώνα δεν ήταν ανιδιοτελής και διαυγής· δρούσε ως όργανο των γαλλικών επιδιώξεων στο Αιγαίο, αναμείχτηκε ενεργά στην αντικαποδιστριακή κίνηση και συγκρούστηκε με Έλληνες οπλαρχηγούς, όταν θέλησε να τους απομακρύνει σπό τις τάξεις του τακτικού στρατού. Βλ. A. DEBIDOUR, Le général Fabvier, sa vie militaire et politique, Paris 1904.

Η Γαλλία ανεχόταν τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Στερεά Ελλάδα και την επέκταση των συνόρων της χώρας πέρα από την οροθετική γραμμή που είχαν προκαθορίσει οι Δυνάμεις. 

Σύμφωνα με πληροφορίες του πράκτορα της Νεάπολης, η Γαλλία είχε συνεισφέρει κρυφά 200.000 γαλλικά φράγκα, 100.000 φυσίγγια και 6.000 τουφέκια για την οργάνωση της πολιορκίας της Αθήνας και ο Fabvier  είχε μεταφέρει στην Αίγινα, εκ μέρους των γαλλικών φιλελληνικών κομιτάτων, 18.000 τουφέκια και πολλά χρήματα. 

Βλ. J. P. PELLION, La Grèce et les Capodistrias pendant l'occupation française de 1828 à 1834, Paris 1855· Π. ΠΕΡΡΩΤΗΣ, Η εκστρατεία του Μαιζώνος εις Πελοπόννησον, ¨Ελληνικά¨, 9 (1936), 37-54· Β. ΚΡΕΜΜΥΔΑΣ, Ο γαλλικός στρατός στην Πελοπόννησο. Συμβολή στην ιστορία της καποδιστριακής περιόδου, ¨Πελοποννησιακά¨, 12 (1976-77), 75-102· ∆έσπ. ΘΕΜΕΛΗ-ΚΑΤΗΦΟΡΗ, Το γαλλικό ενδιαφέρον για την Ελλάδα στην περίοδο του Καποδίστρια (1828-1831), Αθήνα 1985, 45 κ.εξ.

Ο Piccotti είχε επίσης  ενημερώσει την κυβέρνησή του για την απόφαση της Γαλλίας να διακόψει τα μηνιαία χορηγήματα στην Ελλάδα, επειδή δεν αξιοποιούσε δεόντως τον Fabvier.

Η Γαλλία είχε κάνει πιέσεις για να ανατεθεί η εποπτεία της διοργανώσεως του ελληνικού στρατού στον Fabvier. Ένα πρωτόκολλο, υπογεγραμμένο τον Απρίλιο του 1829 από τον Καποδίστρια και τον στρατηγό Nicolas Joseph comte de Maison (1771-1840), προέβλεπε την ένταξη Γάλλων στρατιωτών στον τακτικό ελληνικό στρατό. Ο Καποδίστριας δίσταζε να τον χρησιμοποιήσει και χρονοτριβούσε για να μη συγκρουστεί με τα συμφέροντα της Γαλλίας, επειδή διαφωνούσε με τον Fabvier για το εδαφικό ζήτημα και για την παραμονή του γαλλικοιύ στρατού στην Πελοπόννησο. Για τις διαφωνίες του Fabvier με τον Καποδίστρια βλ. D. C. FLEMING, John Capodistrias and the Conference of London (1828-1831), Thessaloniki 1970, σσ. 83-87. Η μηνιαία οικονομική βοήθεια της Γαλλίας απέβλεπε στην κάλυψη των δαπανών εξοπλισμού και διοργανώσεως του τακτικού ελληνικού στρατού.

Χάρτης της Πελοποννήσου
Γκιγιώμ-Αμπέλ Μπλουέ, Expédition scientifique de Morée, 1831.

Nicolas Joseph Maison (1771 – 1840)

Τα στρατεύματα του στρατηγού Maison, μετά την εκκένωση της Πελοποννήσου από τον στρατό του Ιμπραήμ πασά, ασχολήθηκαν με την οχύρωση της Μεθώνης, του Ναβαρίνου, του Ρίου και του Ισθμού για να αποτρέψει ενδεχόμενη  νέα τουρκική εισβολή στην Πελοπόννησο. 

Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι το σχέδιο των οχυρωματικών έργων των Γάλλων προέβλεπε και τη διάνοιξη διώρυγας στον Ισθμό της Κορίνθου.

Ο πράκτορας του Βασιλείου των Δύο Σικελιών ήταν ενήμερος όλων των επιχειρήσεων του γαλλικού εκστρατευτικού στρατού στην Πελοπόννησο.

Συνάντηση του Στρατηγού Μαιζώνος και του Ιμπραήμ Πασά, στο Ναβαρίνο

Σεπτέμβριος 1828 

(Jean-Charles Langlois)

O Piccotti έγραφε ότι o Raybaud, διαθέτοντας μεγάλο κύρος μέσα στη μεγάλη αναγεννητική εταιρεία κι έχοντας επιφορτισθεί από την κυβέρνηση της Γαλλίας να εκδίδει στην Ελλάδα την εφημερίδα Courrier d’Orient, αλληλογραφούσε με τα σημαντικότερα ευρωπαϊκά κομιτάτα των Φιλελλήνων και επικοινωνούσε με συνθηματικό τρόπο με τους αναγεννητές της Ευρώπης διαμέσου της εφημερίδας του. 

Ο Νεαπολιτάνος πράκτορας διατείνονταν ότι η εφημερίδα του Raybaud ενημέρωνε επαρκώς τους αναγνώστες της για τις εξελίξεις στην Ελλάδα του Καποδίστρια και ότι ο Έλληνας Κυβερνήτης είχε παύσει να επιδοτεί την εφημερίδα L’Abeille Grecque και επεδίωκε να προσεταιρισθεί τον Raybaud.

Η εφημερίδα L’Abeille Grecque  θεωρούνταν ημιεπίσημο κυβερνητικό φύλλο που δημοσίευε ο  Ιταλός εκδότης Ιωσήφ Ν. Κιάππε· ήταν εβδομαδιαία και κυκλοφόρησε από 31 Μαρτίου 1827 μέχρι 28 Μαρτίου 1829. Τυπωνόταν αρχικά στην Ύδρα και στη συνέχεια στην Αίγινα.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις του Piccotti και ο Dentzel ήταν ανώτερο στέλεχος της μεγάλης αναγεννητικής εταιρείας, διέθετε μεγάλη επιρροή στους κύκλους των φιλελλήνων, των αναγεννητών και των Ελλήνων οπλαρχηγών, υποστηριζόταν από τα γαλλικά φιλελληνικά κομιτάτα κι από τον Γάλλο Υπουργό των Ναυτικών και των Αποικιών. 

Ο Dentzel είχε εκδηλώσει των ενθουσιασμό του για την υπεροχή του ρωσικού κόμματος στην Εθνοσυνέλευση του Άργους (1829) και την επικράτηση του γαλλικού κόμματος στις συνελεύσεις των κομιτάτων που είχαν συγκληθεί κατά τη διάρκεια της Εθνοσυνέλευσης.

Ο Dentzel ήταν γόνος οικογένειας στρατιωτικών. Ο πατέρας του είχε συμμετάσχει στην Αμερικανική Επανάσταση. Κι ο ίδιος είχε ακολουθήσει την στρατιωτική σταδιοδρομία, αλλά, μετά την πρώση του Ναπολέοντα, τεθηκε σε διαθεσιμότητα, με τον βαθμό του συνταγματάρχη. Στην Ελλάδα έφτασε το 1827 για να συνεργαστεί με τον Fabvier στη διοργάνωση του ελληνικού τακτικού στρατού. Ο Καποδίστριας προήγαγε τον Dentzel σε στρατηγό και τον τοποθέτησε υπό τις διαταγές του Church  στην Στερεά Ελλάδα. To 1829 o Dentzel ζήτησε να πολιτογραφηθεί Έλληνας. Πέθανε στην Βόνιτσα στις 15 Σεπτεμβρίου 1829. Για την οξεία διαμάχη του με τον Church, στην οποία αναφέρεται συχνά στις αναφορές του ο Piccotti, βλ. Στ. Ι. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Η Επανάσταση στην δυτική Στερεά Ελλάδα μετά την πτώση του Μεσολογγίου ώς την οριστική απελευθέρωσή της (1826-1832), Θεσσαλονίκη 1962, 103-105.

Copyright Γιάννης Κορίνθιος

1821-2021. ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΔΥΟ ΣΙΚΕΛΙΩΝ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ (1821/1830). Mελέτη σε συνέχειες, ενόψει της μεγάλης επετείου του 2021 (Κ - Οι μυστικές εταιρείες στην Ελλάδα του Καποδίστρια)

1821-2021

200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821

Το Εικοσιένα υπήρξε ένα κομβικό σημείο στην  ιστορία του διαχρονικού Ελληνισμού αλλά και της ιστορίας της σύγχρονης Ευρώπης. 
Η επέτειος των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 προσφέρει μία ευκαιρία  αναστοχασμού για το παρόν και κυρίως για το μέλλον της χώρας μας.

Ο ΚΕΛΛΙΑΝΟΣ φιλοξενεί μια νέα προσέγγιση του Εικοσιένα και ένα ψηφιακό αρχείο ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους. 
Η δημοσίευση αυτή  σε συνέχειες του Γιάννη Κορίνθιου βασίζεται σε ανεκμετάλλευτα αρχεία και τεκμήρια που παρατίθενται ψηφιακά για πρώτη φορά στον ιστότοπο ΚΕΛΛΙΑΝΟΣ, προκειμένου να εμπλουτιστεί και διευρυνθεί η ιστορική έρευνα και ο επιστημονικά δημόσιος λόγος για το 1821 ενόψει της μεγάλης επετείου του 2021.

Α Το Βασίλειο των Δύο Σικελιών και οι Μεγάλες Δυνάμεις (1820-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/03/18211830-2021.html

Β Οι κυβερνήσεις του Βασιλείου των Δύο Σικελιών (1821-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/04/18211830-2021.html

Γ Η κυβέρνηση του Luigi de’ Medici di Ottajano  (1822-1830)

https://kellianos.blogspot.com/2019/04/18211830-2021_29.html

Δ Οι κυβερνήσεις του Βασιλείου των Δυο Σικελιών και η Ελληνική Προσωρινή Διοίκηση

https://kellianos.blogspot.com/2019/10/18211830-2021.html

Ε Το Βασίλειο των Δύο Σικελιών και η Πύλη

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021-e.html

ΣΤ Η υποψηφιότητα του Βουρβώνου πρίγκιπα Καρόλου της Κάπουας

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021.html

Ζ Η διασπορική παροικία της Νάπολης

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021_13.html

H Οι προξενικές αρχές των Δύο Σικελιών στην Ανατολική Μεσόγειο

https://kellianos.blogspot.com/2019/11/18211830-m-2021_25.html

Θ Η ναπολετάνικη διπλωματία έναντι του ελληνικού ζητήματος 

https://kellianos.blogspot.com/2019/12/18211830-m-2021.html
Ι Μυστικός πράκτορας της Νάπολης στην Ελλάδα (1828-1830) 
https://kellianos.blogspot.com/2019/12/18211830-m-2021_10.html

Κ

Οι μυστικές εταιρείες στην Ελλάδα  του Καποδίστρια

Οι σημαντικότερες μυστικές εταιρείες, κατά τον Ναπολιτάνο πράκτορα Piccotti, που είχαν συγκροτηθεί και δρούσαν στην Ελλάδα κατά την Καποδιστριακή περίοδο, ήταν οι εξής:

1. Οι ελεύθεροι τέκτονες (liberi muratori) διαφόρων ρυθμών· θεωρούνταν το πρώτο σκαλοπάτι για να μπορέσει κανείς να μυηθεί στις άλλες εταιρείες.

Βλ. γενικά Α. ΑΓΓΕΛΟΥ, Η καθίδρυση του ελεύθερου τεκτονισμού στο Νέο Ελληνισμό, “Ο ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ”, 15 (1979), σσ. 182-252.

2. Οι καρβονάροι (carbonari), φανατικοί και πλατιά διαδεδομένοι.

3. Οι αναγεννητές (rigeneratori)  με απαράμιλλη οργάνωση.

4. Οι νωαχίτες (naochiti) με περιορισμένη εξάπλωση.

Οι νωαχίτες ήταν ο 21ος αριθμός της κλάσεως των φιλοσοφικών της τεκτονικής διδασκαλίας.

5. Οι παραδείσιοι (edennisti): οι ιδρυτές τους ιδιοποιήθηκαν τους πόρους της εταιρείας.

6. Οι ναΐτες (templari) με μειωμένο κύρος.

7. Οι εταιριστές (eteristi) ανέστειλαν κάθε μυστική ενέργεια μετά το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης και τα υπέρογκα ποσά που είχαν συλλέξει τα διέθεσαν για τους σκοπούς της Εθνεγερσίας και για την κάλυψη των αναγκών των ιδρυτών.

Οι ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας

Εμμανουήλ Ξάνθος, Νικόλαος Σκουφάς και Αθανάσιος Τσακάλωφ

Έτσι ονομάζονταν τα μέλη της Φιλικής Εταιρείας· οι Φιλικοί σταμάτησαν πράγματι την δράση της μόλις άρχισε η Ελληνική Επανάσταση. Πρβλ. Ιωάννου ΦΙΛΗΜΟΝΟΣ, Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας, Ναύπλιον 1834, σ. 138. Περί ιδιοποιήσεως των πόρων από τα ιδρυτικά μέλη, βλ. αυτόθι, σ. 159, υποσ. (δ). Γενικά περί Φιλικής Εταιρείας βλ. Εμμανουήλ ΞΑΝΘΟΥ, Απομνημονεύματα περί της Φιλικής Εταιρείας, Αθήναι 1845· Τάκη ΚΑΝΔΗΛΩΡΟΥ, Η Φιλική Εταιρεία (1814-1821), Αθήναι 1926· Βαλ. Γ. ΜΕΞΑ, Οι Φιλικοί Κατάλογος των μελών της Φιλικής Εταιρείας εκ του αρχείου Σέκερη / Βαλερίου Γ. Μέξα, Αθήναι 1937· Ι. Α. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Η Φιλική Εταιρεία (Αρχείον Π. Δ. Σέκερη), “Δελτίον Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας”, ΙΗ (1967), σσ. 177-352· Σακ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ, Φιλική Εταιρεία, Οδησσός 1909· Σπ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, τομ. Α, Αθήνα 1925, σσ. 13-22.

8. Οι προσκυνητές και οι φιλάδελφοι (pellegrini e filadelfi) με περιορισμένη διάδοση.

9. Το άσπρο, κόκκινο και μαύρο ρόδο (rose bianca, rossa e nera) με μειωμένο ενδιαφέρον επειδή είχαν ελάχιστα εξαπλωθεί.

10. Οι απόστολοι (apostoli) είχαν μόλις ιδρυθεί.

Βλ. Γιάννη ΚΟΡΙΝΘΙΟΥ, Οι μυστικές εταιρείες κατά την Καποδιστριακή περίοδο, “ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ”, Λ, αρ. 2 (Απρίλιος-Ιούνιος 1988), σσ. 233-254.

Όλες αυτές οι μυστικές εταιρείες είλκαν τήν καταγωγή τους από το μασονισμό.

Μετά το 1815 είχε διαμορφωθεί στην Ευρώπη ένας ισχυρός μυστικός εταιρισμός· το φιλελεύθερο κίνημα δεν είχε πια την δυνατότητα να εκφρασθεί και τα ριζοσπαστικότερα στοιχεία του είχαν αναγκασθεί να συγκροτήσουν μυστικές εταιρείες, που δεν ήταν άλλο παρά παράνομες πολιτικές οργανώσεις· η αντίδραση εναντίον της απολυταρχίας έπαιρνε έτσι τη μορφή συνωμοσίας. 

Μόνο στην Γαλλία υπήρχε μια κάποια, έστω και περιορισμένη, ελευθερία πολιτικής δράσεως, ενώ στην Ιταλία είχαν συγκροτηθεί ισχυρές μυστικές εταιρείες, που απαρτίζονταν από ετερόκλητα μέλη, χωρίς μια πάγια και συνεπή ιδεολογική βάση.

Ελληνικές μυστικές εταιρείες με εθνικοπατριωτικές επιδιώξεις είχαν επίσης ιδρυθεί από τα τέλη του 18ου αιώνα.

Βλ. Δημ. ΦΩΤΙΑΔΗ, Η Επανάσταση του Εικοσιένα, τ. Α, Αθήνα 1977, β΄έκδ., σσ. 236-238.

Όλες οι μυστικές εταιρείες ήταν παράνομα όργανα του ανερχόμενου τότε αστισμού και διέθεταν πολύπλοκο οργανωτικό μηχανισμό και διεθνή ερείσματα.

Αδιαπέραστο πέπλο μυστηρίου κάλυπτε τους ιδρυτές, τα μυημένα μέλη και τις εν γένει συνωμοτικές δραστηριότητές τους. Η μύηση προέβλεπε διάφορα κατηχητικά στάδια και οι μυημένοι στους διάφορους βαθμούς ήταν υποχρεωμένοι να τηρούν τις αρχές της εταιρείας, των οποίων η παράβαση συνεπαγόταν αυστηρές ποινές.

Όλες οι εταιρείες στηρίζονταν σε επαναστατικά προγράμματα, στα οποία είχαν μυηθεί μόνο τα ανώτατα στελέχη της ιεραρχίας. Οι δε μυημένοι στους κατώτερους βαθμούς κατείχαν απλώς τα μυστικά της λεγόμενης εθιμικής  αδελφοποιίας.

Βαθμοί καλούνται τα τμήματα της τεκτονικής διδασκαλίας, τα οποία ποικίλλουν αναλόγως του συστήματος, κατά κλάσεις και κατ΄αριθμό. Η αδελφοποίηση ήταν και παλιό ελληνικό έθιμο. Βλ. Ιωάννου ΦΙΛΗΜΟΝΟΣ,  Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας, Ναύπλιον 1834, σ. 144, υποσ. (α). Στην Στερεά Ελλάδα η αδελφοποίηση γινόταν και μεταξύ Ελλήνων και Μωαμεθανών· οι αδελφοποιτοί στην Μακεδονία λέγονταν μπράτιμοι και στην Αλβανία βλάμηδες. 

Είναι φανερό ότι το ευρωπαϊκό φιλελεύθερο κίνημα κατάφερε να ανασυνταχθεί, μετά το 1815, χάρη στη δράση των μυστικών εταιρειών, οι οποίες δημιούργησαν τις κατάλληλες προϋποθέσεις και συνθήκες για την ανάπτυξη των επαναστατικών κινημάτων του 1820-1821.

Έκφραση του φιλελευθερισμού της Ευρώπης ήταν και ο φιλελληνισμός και μέσα σε αυτό το έντονο εταιριστικό κλίμα συγκροτήθηκε και εξαπλώθηκε και η Φιλική Εταιρεία στα Βαλκάνια. Βλ. Sp. D. LOUCATOS, Le Philhellénisme Balkanique pendant la lutte pour l’Indépendance Hellénique, “Balkan Studies”, 19 (1978), 249-283. Επίσης N. TODOROV, La participation des Bulgares à l’insurrection hétairiste dans les principautés Danubiennes, “Etudes Balkaniques”, I,1964, pp.69-96. 

Η Μεγάλη Αναγεννητική Εταιρεία ήταν μυστική πολιτική οργάνωση, πλατιά διαδεδομένη και στην Ελλάδα του Καποδίστρια, σύμφωνα με τις αναφορές του Piccotti· είχε ως απώτερο στόχο την παλιγγενεσία της Ευρώπης, την κατάρρευση των απολυταρχικών καθεστώτων και την εγκαθίδρυση συνταγματικών κυβερνήσεων σε όλες τις χώρες.

Βλ. αχρονολόγητο υπόμνημα για τις μυστικές εταιρείες στο ASN, Archivio Riservato di casa Reale, Affari del Regno, 929. 

Η Μεγάλη Αναγεννητική Εταιρεία προτίθετο να χρησιμοποιήσει εν καιρώ τις άλλες μυστικές οργανώσεις για την πραγμάτωση του μεγάλου σκοπού της παλιγγενεσίας όλων των λαών.

Ήταν ο συνεκτικός και συντονιστικός κρίκος όλων των μυστικών οργανώσεων· διέθετε σε κάθε εταιρεία ένα ή δυο μέλη της που επηρέαζαν, υποκινούσαν ή συγκρατούσαν τους άλλους, πολλές φορές μάλιστα εξέθετε και θυσίαζε τους πιο θαρραλέους και ασύνετους εταίρους· συχνά προκαλούσε εσκεμμένα αναταραχές για να κρατεί σε εγρήγορση τα πνεύματα και για να παραπλανά τους εχθρούς της και την κατασκοπεία.

Η εταιρεία αυτή είχε τη δυνατότητα να μπορεί να κινητοποιεί ανά πάσα στιγμή όλους τους εταίρους της.

Η οργανωτική της δομή βασιζόταν σε γερά θεμέλια και είχε υιοθετήσει το καταστικό του λεγόμενου μυστικού δικαστηρίου της Γερμανίας, του οποίου μέλη ήταν, κατά τον Piccotti, βασιλείς και ανώτατοι εκκλησιαστικοί.

Η εταιρεία ενισχυόταν από την Ολλανδία, την Αμερική, την Αγγλία, την Γαλλία και την Ρωσία και διέθετε άφθονους οικονομικούς πόρους. 

Ο Piccotti ανέφερε ότι τρεις ήταν οι κινητήριοι μοχλοί της εταιρείας· κατά την γνώμη του, δεν επικρατούσε ομοφωνία ανάμεσά τους κι ένας από τους τρεις εμπόδιζε και ματαίωνε τις ενέργειες των άλλων δύο. Εξέφραζε μάλιστα την υποψία ότι κάποιος βασιλιάς ή κάποιος υψηλά ιστάμενος σε βασιλικό περιβάλλον κρατούσε τα νήματα αυτής της περίπλοκης μηχανορραφίας και τα χειρίζονταν κατάλληλα αναστέλλοντας προσωρινά την επερχόμενη συμφορά για τα απολυταρχικά καθεστώτα.

Η αναγεννητική πυρκαγιά που θα αποτέφρωνε τον απολυταρχισμό θα ξεσπούσε καταρχήν στη Γαλλία, στις Κάτω Χώρες και στην Αγγλία. Ο Piccotti  υποστήριζε ότι η πυρκαγιά αυτή δεν είχε ακόμα ξεσπάσει, επειδή διαφωνούσαν όσοι είχαν αναλάβει τη διανομή των εκρηκτικών υλών. 

Οι πολιτικοί στόχοι των απανταχού αναγεννητών ήταν ωστόσο μετριοπαθείς. Δεν επεδίωκαν την κατάλυση της μοναρχίας, αλλά απλώς την εγκαθίδρυση του κοινοβουλευτισμού.

Μέλη της Μεγάλης Αναγεννητικής Εταιρείας  ήταν προπάντων ξένοι φυγάδες και πράκτορες που διέμεναν και δρούσαν στην επαναστατημένη Ελλάδα. Η εταιρεία γνώριζε τα ονόματα όλων των πρακτόρων των ξένων Δυνάμεων που είχαν δράσει ή δρούσαν ακόμα στην Ελλάδα.

Αναγεννητικά κομιτάτα είχαν συσταθεί στο Ναύπλιο (δευτέρου βαθμού), στην Αίγινα, στο Άργος και στην Κέρκυρα.

Σύμφωνα με τον Ναπολιτάνο πράκτορα, είχαν μυηθεί και πολλοί Έλληνες και Τούρκοι, καθώς και ορισμένοι κληρικοί· ο Church, o Denzel, o Fabvier, ο Υψηλάντης και ο Ιωάννης Καποδίστριας είχαν μυηθεί και ενταχθεί στην εταιρεία των Αναγεννητών. 

Ο Έλληνας Κυβερνήτης ήταν αναγεννητής ανωτέρου βαθμού και ευνοούσε με κάθε τρόπο τους αναγεννητές.

Κατά την διάρκεια της Εθνοσυνέλευσης του Άργους (1829), οι αναγεννητές επεδίωξαν, κατά τον Piccotti, να επηρεάσουν την πορεία των εργασιών. Ο ίδιος ανέφερε σε έκθεσή του ότι τα μεσάνυκτα της 1ης Αυγούστου 1829 είχε συγκληθεί μια έκτακτη συνέλευση της Μεγάλης Αναγεννητικής Εταιρείας στον τάφο του Αγαμέμνονα στις Μυκήνες, στην οποία έλαβαν μέρος εκατό περίπου μέλη. 

Βλ. στο ASN, Polizia, Ministero I, 4576 αναφορά του από το Άργος με ημερομηνία 20 Αυγούστου 1829.

Σε αυτήν συμμετείχαν επίσης δέκα άτομα που χρησιμοποιούσαν προσωπίδες για να μην αναγνωριστούν, που τα υποδέχτηκε ο προεδρεύων Αλερίνο Πάλμα, ο οποίος αντικαθιστούσε τον απουσιάζοντα Κερκυραίο δικηγόρο Γιάννη Γεννατά. 

conte Alerino Palma di Cesnola, 1776-1851

Ο φιλέλληνας Αλερίνο Πάλμα ήταν Ιταλός νομομαθής πολυγραφότατος που είχε κατέβει στην Ελλάδα μέσω του London Greek Committee, μετά την αποτυχία των φιλελευθέρων κινημάτων του 1820-1821. Έγραψε: Greece vindicated, London 1826, Catechismo politico alla gioventù greca, Hydra 1826, A summary account of the steam-boats for lord Cochrane's expedition, London 1826, The greek steam-boats and Mehemet Ali's Firman, being a following statement of the pamphlet A summary account of the steam-boats for lord Cochrane's expedition, London 1827. Ο ίδιος, μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος συνεργάστηκε στη σύνταξη της αστικής και ποινικής δικονομίας και πέθανε στην Σύρο. Βλ. γενικά A. BISTARELLI, Gli esuli del Risorgimento, Bologna 2011· M. ISABELLA, Risorgimento in esilio. L'internazionale liberale e l'età delle rivoluzioni, Roma-Bari 2011. Ο Κερκυραίος Ιωάννης Γεννατάς (1777-1847) ήταν νομικός, μέλος της Ιονίου Ακαδημίας, μυημένος στην Φιλική Εταιρεία, μέλος της Μεγάλης Στοάς και φίλος του Βιάρου Καποδίστρια. Θεωρείται από τους θεμελιωτές του ελληνικού δικαίου και διετέλεσε υπουργός Δικαιοσύνης επί Καποδίστρια. Ο Γεννατάς συχνά ήταν στόχος των επικρίσεων της αντιπολίτευσης. Ο Καποδίστριας του είχε  όμως απεριόριστη εμπιστοσύνη και εκτίμηση και θεωρούσε ότι ήταν  “νομοδιδάσκαλος δεξιός, αφιλοκερδέστατα την πατρίδα υπηρετών”, όπως έγραφε στον Ν. Λοβέρδο, στις 3 Δεκεμβρίου 1828. Βλ. Διον. Α. ΚΟΚΚΙΝΟΥ, Η Ελληνική Επανάστασις, τομ. 6, Αθήνα 1974, σ. 499· Ν. Ι. ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ, Ο Ιωάννης Γενατάς και η Οργάνωσις της δικαιοσύνης επί Καποδιστρίου, “Αθηνά” 53 (1949), σσ. 297-318.

Για τα 10 άτομα αυτά, ο Piccotti  εξέφρασε την υποψία ότι μπορεί να ήταν ο Καποδίστριας με τ΄αδέλφια του, τους  αντιπρέσβεις των Δυνάμεων και τους αρχηγούς των ναυτικών μοιρών στο Αιγαίο.

Στη συνέλευση έγινε επίσημη υποδοχή των νέων εταίρων και αποφασίστηκαν προαγωγές παλαιοτέρων μελών. Ο πράκτορας της Νάπολης άκουσε τους Ιταλούς και τους Γάλλους να καταφέρονται με δριμύτητα εναντίον κάθε εξουσίας και αρχής. Κοινοποιήθηκαν επιστολές των Ναπολιτάνων Guglielmo Pepe, αδελφών Poerio, De Conciliis και μερικών Γάλλων, που πρότειναν διάφορα αναγεννητικά πολιτικά σχέδια και ο Vincenzo Pisa υποστήριξε με σθένος τα σχέδια εξεγέρσεως της νότιας Ιταλίας. 

Το λεγόμενο “progetto di una spedizione militare in Calabria” είχε συντάξει ο  Raffaele Poerio (1792 – 1853) και το προωθούσε Vincenzo Pisa μαζί με άλλους Ναπολιτάνους φυγάδες που έιχαν διαφύγει στην Ελλάδα. Βλ.  ASN, Casa Reale, Archivio Poerio-Pironti, busta 2 και busta 6. Ruggero MOSCATI, La questione greca e il governo napoletano,  “Rassegna Storica del Risorgimento", Roma, 1933, n.1: «...di napoletani in Grecia ve n'erano parecchi (insieme a piemontesi e lombardi)...Dopo la morte di Rossaroll in Egina, capo riconosciuto degli esuli meridionali in Argos era il colonnello Vincenzo Pisa. Egli, che era stato già comandante della fortezza di Napoli di Romania (altra denominazione di Nauplia), era stato nominato proprio in quei giorni, Generale delle truppe insorte, e destinato a comandare». Βλ. επίσης Mariano D’AYALA, Notizie biografiche manoscritte su Vincenzo Pisa, Società Napoletana di Storia Patria, 1871· Gaetano FUSCO, Un obliato protagonista del Risorgimento. Vincenzo Pisa, Napoli, 1951.

Προτάθηκε επίσης να δοθεί στην Γαλλία η υπέρτατη διοίκηση της εταιρείας και τέλος αποφασίστηκε να συγκληθεί, τον Ιανουάριο του 1830, ένα συνέδριο της Μεγάλης Αναγεννητικής Εταιρείας στην Ελλάδα· ταυτόχρονα για την άνοιξη του 1830 προγραμματίστηκαν συνελεύσεις των αναγεννητών στο Παρίσι, στις Βρυξέλλες, στο Λονδίνο, στο Μόναχο, στην Πετρούπολη και στην Ελβετία.

Η έκτακτη συνέλευση στις Μυκήνες τελείωσε στις 4 το πρωί, με την καθιερωμένη τελετουργία των όρκων για την τήρηση της εχεμύθειας και για την παραδειγματική τιμωρία των επίορκων.

Τα φιλελεύθερα κομιτάτα ήταν τμήματα της μεγάλης αναγεννητικής εταιρείας. Τα κομιτάτα αυτά συγκροτούσαν έναν πολύ μικρό αριθμό κρίκων της αναγεννητικής αλυσίδας και γνώριζαν μόνο ένα μέρος της οργανωτικής μηχανής και των σχεδίων αυτής της μυστικής εταιρείας.

Αρχικά η διεύθυνση των κομιτάτων ήταν στην Αγγλία και στι συνέχεια μεταφέρθηκε στο Παρίσι.

Ανώτατα επαναστατικά κομιτάτα είχαν συσταθεί στην Αγγλία, στην Γαλλία και στη Ρωσία, με διακλαδώσεις στην Κέρκυρα, όπου διέμεναν αντεπιστέλλοντες αδελφοί.

Ο Piccotti, όντας μυημένος στα διάφορα κομιτάτα, παρέχει στις αναφορές του πολλές πληροφορίες για τα διάφορα κομιτάτα που είχαν συγκροτήσει στην Ελλάδα διάφοροι ξένοι φιλελεύθεροι.

Αντικείμενο των ενεργειών των ξένων κομιτάτων ήταν η επιβολή πολιτεύματος της αρεσκείας τους στην Ελλάδα. Ανάμεσα στα πιο δραστήρια κομιτάτα είχαν σημειωθεί συγκρούσεις συμφερόντων και διαφωνίες. Η Αγγλία, η Γαλλία και η Ρωσία είχαν οπαδούς και πράκτορες που είχαν παρεισφρήσει και δρούσαν μέσα στα κομιτάτα και μέσα στους κύκλους των ξένων φιλελευθέρων. Το ελληνικό και το ρωσικό κομιτάτο δεν εμπιστεύονταν τα άλλα κομιτάτα. Ωστόσο τα συμφέροντα των Δυνάμεων και των αντίστοιχων προσκείμενων κομιτάτων δεν συνέπιπταν πάντοτε. Κάθε κομιτάτο επεδίωκε να προσπορισθεί περισσότερη επιρροή στον ελληνικό πολιτικό κόσμο, για να μπορεί να επηρεάζει τις πολιτικές εξελίξεις.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που είχε συλλέξει ο Piccotti, στην Κέρκυρα είχαν συσταθεί τρεις μασονικές στοές κι ένα φιλελληνικό κομιτάτο που είχε συγκροτήσει ένα επαναστατικό κομιτάτο από ξένους διλελευθέρους, ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγονταν οι Ναπολιτάνοι πολιτικοί φυγάδες, που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο το 1823, Lorenzo De Conciliis (1776 - 1866) και Raffaele Poerio (1792 – 1853).

Το 1812 ο Διονύσιος Ρώμας συνέστησε τη μεγάλη εθνική στοά της Κέρκυρας. Και στη Ζάκυνθο λειτουργούσε από το 1815 τεκτονική στοά· οι δυο στοές ανέπτυξαν επαφές με τη Φιλική Εταιρεία και ενίσχυσαν τον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα. Για τον De Conciliis (De Concilj) βλ. A. Santangelo, Ricordi d'illustri passati, Napoli 1883, pp. 9-26. Επίσης V. Cannaviello, L. D. o liberalismo irpino, Napoli 1913.

Οι χρηματικοί πόροι των κομιτάτων προέρχονταν από την Ολλανδία, την Φλωρεντία, το Λονδίνο, τις Βρυξέλλες, το Παρίσι και την Φιλαδέλφεια.

Ο Καποδίστριας συμμετείχε στις συνελεύσεις των κομιτάτων για να έχει την εύνοιά τους.

Είχε συγκροτηθεί στο μεταξύ ένα έκτακτο κομιτάτο αναγεννητών, που ήταν μέλη κομιτάτων προσκείμενων στις Μεγάλες Δυνάμεις, για  να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις εργασίες της Ελληνικής Εθνοσυνελεύσεως του Άργους (1829). 

Είναι φανερό ότι όλα αυτά τα κομιτάτα δεν ήταν άλλο παρά παραφυάδες των μυστικών εταιρειών που δρούσαν στην Ελλάδα και προωθούσαν διάφορα πολιτικά σχέδια στο νεοσύστατο κράτος.

Βλ. στο ASN, Polizia, Ministero I, 4608 και 4576 τις αναφορές του Piccotti με τις παρακάτω ημερομηνίες: 18 Ιουλίου, 30 Σεπτεμβρίου και 1 Οκτωβρίου 1828, 3 Μαρτίου και 10 Ιουλίου 1829. Βλ. επίσης Σταύρου ΣΚΟΠΕΤΕΑ, Μυστικές Εταιρείες κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν, ¨Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά¨ 1958, σσ. 277-298.

Ο Piccotti είχε καταφέρει να έλθει σε στενή επαφή με τον Άγγλο στρατηγό Richard Church (1784-1873)· σε αναφορά του μάλιστα έγραφε ότι  τον φιλοξένησε στο σπίτι του κατά τη διάρκεια της Εθνοσυνελεύσεως στο Άργος.

Ο Ναπολιτάνος πράκτορας ενημέρωνε τακτικά τους προϊσταμένους του για τη δράση και τις κινήσεις του Church στην Ελλάδα, μια και στο παρελθόν είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις του Βασιλείου των Δύο Σικελιών.

Ο Church ήταν ανώτατος αξιωματικός του αγγλικού στρατού, ιδρυτής και στρατολόγος των ελληνικών ταγμάτων των Ιονίων Νήσων. Από το 1817 μέχρι το 1820, χάρη στη στήριξη του Αυστριακού κόντε Laval Nugent von Westmeath, μπήκε στην στρατιωτική ηγεσία του Βασιλείου των Δύο Σικελιών. Την πρωτοχρονιά του 1827 κοινοποίησε εγγράφως στον Φραγκίσκο 1ο των Δύο Σικελιών την απόφασή του να μεταβεί στην Ελλάδα για να βοηθήσει τους αγωνιζομένους για την ελευθερία Έλληνες· στο γράμμα του αυτό ανέφερε ότι ο εθνικοαπελευθερωτικός  αγώνας των Ελλήνων δεν είχε καμμιά σχέση με τα στασιαστικά κινήματα που είχαν εκδηλωθεί στην Ευρώπη στα 1820/1821 (βλ. R. MOSCATI, La questione Greca e il governo Napoletano, “Rassegna storica del Risorgimento”, Roma 1933, σ. 40): “ce peuple, Sire, n’a jamais eu le moindre rapport avec les troubles passés de l’Europe Chrétienne; ils ignorent jusqu’à présent les événements pour la plupart qui ont lieu; ils ne se sont jamais occupés que de ce qui regarde les moyens pour rétablir leurs autels jadis renversés par les Othomans, et de se procurer une existence civile quelconque; enfin faire, sans autre appui que de sainteté de leur cause et leur dévouement héroique, ce que les espagnols firent quand sous les étendars glorieux de Ferdinand et d’Isabelle, ils chassèrent les Maures de leur Pays et rétablirent la Réligion Chrétienne”. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε το 1827 ως φορέας της αγγλικής φιλελληνικής πολιτικής· ο Church, με πρόταση του Κολοκοτρώνη και του Καραϊσκάκη, εκλέχτηκε αρχιστράτηγος των πεζικών στρατευμάτων, αλλά επί Καποδίστρια παραιτήθηκε. Διετέλεσε σύμβουλος επικρατείας επί Όθωνα και αρχηγός του επιτελείου επί Γεωργίου 1ου. Βλ. D. C. FLEMING, John Capodistrias and the Conference of London (1828-1831), Thessaloniki 1970, 122-124· E. M. CHURCH, Sir Richard Church in Italy and Greece, London 1895· St. LANE-POOLE, Sir Richard Church, Commander in Chief of the Greeks in the War of Independence, London 1890.

Σύμφωνα με τις αναφορές του Piccotti ο  Church  ήταν μέλος της μεγάλης αναγεννητικής εταιρείας και πρόθυμος να συμβάλει στην υλοποίηση του μεγάλου έργου της παλιγγενεσίας των λαών. 

Ο Piccotti έγραφε ότι ο Church αντιπολιτευόταν των Έλληνα Κυβερνήτη μετά τον διορισμό του μη εξοικοιωμένου με τα στρατιωτικά Αυγουστίνου Καποδίστρια, ότι είχε προστριβές με τον βαρώνο Louis Dentzel (1786-1829) που διοικούσε τον στρατό στην Δυτική Ελλάδα, ότι τον αντιστρατεύονταν οι Γάλλοι και πολλοί Έλληνες, ότι επεδίωκε να αποτρέψει τις στρατιωτικές επιτυχίες των Ελλήνων στην Στερεά Ελλάδα, ότι αλληλογραφούσε, διαμέσου του Άγγλου Αρμοστή στα Επτάνησα και του πρέσβυ της Αγγίας στη Νεάπολη, με διάφορους Νεαπολιτάνους και, τέλος, ότι πολλοί έκαναν πιέσεις για να δοθεί η αρχιστρατηγία των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στον Guglielmo Pepe.

Ο Piccotti θεωρούσε τον Church έντιμο και ευσυνείδητο άνθρωπο, πού όμως δεν παραμελούσε ποτέ τα εκάστοτε συμφέροντά του. Ο Νεαπολιτάνος πράκτορας είχε επιφορτισθεί από τη μεγάλη αναγεννητική εταιρεία να ανακαλύψει τα σχέδια του Church μετά την παραίτησή του από την αρχιστρατηγία των ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων, διότι πολλοί εταίροι τον υποψιαζόνταν ως εγκάθετο της Αγγλίας.

Copyright Γιάννης Κορίνθιος

ΟΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΕΥΧΕΣ ΓΙΑ ΤΟ 2020

Όσα δεν ζήσαμε αυτά μας ανήκουν (Τάσος Λειβαδίτης)

Ο χρόνος έγινε για να κυλάει

ό,τι ζήσαμε

χάνεται,

λέει ο ποιητής.

Φεύγει το 2019 με αρκετές καλές αναμνήσεις που δεν θέλω να χαθούν.

Τελικά το τί μένει το καθορίζει μόνο ο χρόνος.

Όσα δεν ζήσαμε αυτά μας ανήκουν (Τ.Λειβαδίτης).

Καλή να είναι η νέα χρονιά μαζί μας.

Καλώς να μας έρθει το 2020, που σε λίγο θα ξεπροβάλει στους ορίζοντές μας!

Το 2020 να μας δώσει χρόνο για τη ζωή, για να τον αφιερώσουμε στον εαυτό μας για να  βρούμε τον εαυτό μας, για να ζήσουμε τη ζωή που θέλουμε, όπως πολύ σωστά μας εύχεται ο Γιώργος ο Αλβέρτης από την Τήνο του Διόνυσου, της Δήμητρας, του Ποσειδώνα, της Αμφιτρίτης και τη Μεγαλόχαρης, αλλά και για να ζήσουμε κι άλλα, όπως σωστά εύχεται ο Αντώνης ο Φώσκολος από την Αθήνα.

.