Κλείσιμο της σχολικής χρονιάς στο ΤΕΓ Νεαπόλεως και Καμπανίας. Επεράσαμε όμορφα, όμορφα, όμορφα. Και τώρα διακοπές!

Γιορταστικό κλείσιμο της σχολικής αυλαίας στο ΤΕΓ Νεαπόλεως και Καμπανίας.

Μια άλλη σχολική χρονιά πέρασε πολύ όμορφα για όλους, εκπαιδευτικούς και σχολαρόπουλα. 

Συγχαρητήρια στην Κοινότητα, που είναι ο φορέας λειτουργίας του τοπικού ΤΕΓ.

Συγχαρητήρια στη Μαριάνα, την Ελένη και τον Αλφρέντο για την εκπαιδευτική σου προσφορά.

Συγχαρητήρια σε όσους παρακολούθησαν τα μαθήματα.

Και τώρα διακοπές!

Καλή μας αντάμωση τον Σεπτέμβριο στην έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.

Ma serve ancora a qualcosa il liceo classico? di Giorgio Ieranò

http://mobile.ilsole24ore.com/solemobile/main/art/notizie/2018-05-18/ma-serve-ancora-qualcosa-liceo-classico-205836.shtml?uuid=AEng83qE&refresh_ce=1

La notte prima degli esami ormai incombe. Per gli studenti del liceo classico, gli incubi notturni avranno la forma della versione dal greco, prevista quest'anno come seconda prova. Poi verrà il giorno dopo l'esame. Si discuterà se era meglio il Platone di quest'anno o l'Isocrate dell'anno scorso, quante insidie nascondesse quel periodo ipotetico o quanto fosse chiara quella consecutiva. E soprattutto, tornerà ad aleggiare la domanda che agita spesso gli animi di studenti e genitori, professori e opinionisti: serve davvero a qualcosa il liceo classico? È utile la cultura umanistica? Il greco e il latino non saranno superati?

È una domanda che molti sono tornati a porsi negli ultimi tempi. Alcuni hanno sostenuto che il liceo classico, istituzione ormai solo italiana, è cosa vecchia e polverosa. I paladini del greco e del latino hanno risposto con la retorica sui classici baluardo della “cultura occidentale” e sulle lingue morte “palestra per la mente”. Intanto, libri come La lingua geniale di Andrea Marcolongo (Laterza), parlando di aoristi e di ottativo, hanno venduto decine di migliaia di copie. Nicola Gardini, autore a sua volta, per l'editore Garzanti, di Viva il latino. Storie e bellezza di una lingua inutile, ha proclamato che chi esce dal classico «sa parlare, sa scrivere, sa pensare, sa riconoscere il duraturo e l'effimero, capire la libertà, la bellezza, la varietà e la concordia». Se fosse vero, il liceo classico non sarebbe una scuola, ma una pozione magica.

Potremmo riassumere la questione nei termini seguenti. Da un lato, «l'Italia ha più bisogno di uomini che producono che di uomini che parlino e scrivano, più di commercianti e di tecnici che di commentatori di classici». D'altro lato, se abbandonassimo l'insegnamento del latino, «tutti coloro i quali non svolgono, professionalmente, gli studi classici ignorerebbero totalmente quella lingua. Il latino diverrebbe una cognizione di eccezione, bandita del tutto dalla preparazione generale delle classi colte. E ciò sarebbe un gravissimo errore».

Così argomentava il 17 settembre 1906, sul quotidiano socialista L'Avanti, Ernesto Cesare Longobardi, uno dei futuri fondatori del Partito comunista. Giusto per ricordarci che certi dibattiti sono di lunga data. Come lo è il lamento sulla decadenza degli studi classici. Nella relazione generale Sulle condizioni della pubblica istruzione nel Regno d'Italia (anno 1865) si legge: «Le lettere latine non sono studiate né amate dai giovani e, in quanto a cognizioni di latino, si ha un notevole regresso da venticinque anni a questa parte». Ma si può risalire fino a Thomas Jefferson, uno dei padri fondatori degli Stati Uniti: «L'insegnamento del greco e del latino è ormai in disuso in Europa», lamentava. Ed era l'anno 1782.

Dibattito di lunga data, dunque. Come ben sa Federico Condello, filologo classico dell'Università di Bologna e autore del recentissimo La scuola giusta. In difesa del liceo classico (Mondadori). Un libro che, finalmente, mette tra parentesi la retorica e punta sui dati nudi e crudi. Dimostrando, per esempio, statistiche alla mano, che solo una minoranza degli studenti del liceo classico segue poi studi di tipo umanistico all'università. Dove, comunque, i diplomati al liceo classico ottengono i voti migliori. Facile, si dirà: sono tutti figli di papà, vengono da famiglie istruite e perciò partono avvantaggiati. Ma anche questo è vero fino a un certo punto: in termini numerici, nota Condello, la percentuale di figli di papà che fanno lo scientifico è assai maggiore. Il classico, insomma, resta ancora una scuola utile. Utile per tutto, forse, tranne che per imparare il greco e il latino. Lingue che, dopo cinque anni di studi, restano largamente ignote.

Notava, anni fa, Beniamino Placido: «Il glorioso liceo classico aveva (forse ancora ha) una capacità, francamente mostruosa. La capacità di far dimenticare immediatamente, completamente, il latino e il greco appresi nelle sue aule. I nostri nostalgici del liceo classico, quando in vacanza incontrano un'epigrafe antica, distolgono prudentemente lo sguardo, per non fare cattiva figura davanti ai figli (che mandano ovviamente al liceo classico). Sorge il sospetto che il nostro liceo classico abbia sempre insegnato non tanto il latino e il greco, quanto la presunzione di conoscere il latino e il greco». Ma, naturalmente, si può ribattere, come fa Condello, con le parole di Antonio Gramsci: «Il latino non si studia per imparare il latino, si studia per abituare i ragazzi a studiare».

Lo scrittore Luigi Meneghello ci ha consegnato un arguto ricordo dei suoi anni liceali. Nelle letture scolastiche, scriveva, «si trovavano memorabili battute di guerrieri filosofi, ragguagli sugli effetti delle pugnalate e sulla boria, e con poche altre cose, qualche modello di bellezza suprema. Molti singoli versi greci e latini, come “l'ambidestro campione asteropeo” (Iliade del Monti), s'imprimevano profondamente negli animi; e c'erano infine quelle stimolanti trovate circa la natura del mondo, per esempio “panta rei”, e una serie di arguti ideali, a cominciare dal “calò-cagazzò”». Da allora il classico è cambiato. Anche se, forse, si può ancora fare qualcosa per svecchiarlo ulteriormente. Maurizio Bettini, per esempio, ha proposto di aggiungere alla tradizionale versione dal greco o dal latino, nella prova di maturità, una serie di domande relative al testo. Proposta che molti (compreso Condello che la contesta vigorosamente) hanno ritenuto un attentato al nobile esercizio del tradurre. Ma che in realtà potrebbe essere un modo ragionevole per verificare che gli studenti abbiano davvero capito il testo che stanno traducendo.

Intanto, ai maturandi di quest'anno possiamo consegnare come viatico una difesa dell'istruzione classica che Condello cita nel suo libro: «La cultura deve fondarsi sulle discipline umanistiche. Altrimenti si rinuncia a forze più importanti di ogni sapere tecnico. Non si deve abbandonare lo studio degli antichi; l'ideale della civiltà ellenica deve esserci preservato nella sua esemplare bellezza». Nobilissime parole. Peccato le abbia scritte Adolf Hitler nel Mein Kampf.

Υπάρχουν πάντα λουλούδια γι΄αυτούς που αγαπάμε

Το να ζεις μόνο δεν είναι αρκετό, είπε η πεταλούδα. 

Πρέπει να έχεις λιακάδα, ελευθερία και ένα μικρό λουλούδι 

(Hans Christian Andersen). 

Ο λεβέντης του πάνω χωριού στα Κελλιά τα έχει όλα.  

Ευγνώμων κι εγώ στην Άννα. 

Τα λουλούδια της χαρίζουν όμορφο χρώμα στην κάθε του μέρα  και σαγηνεύουν τη ζωή του.

Τα λουλούδια της Άννας φαντάζουν στο πάνω χωριό στα Κελλιά

Ένα απόγευμα στο Πλωμάρι με την Μαριέτα και τον Λωράν

Αγναντεύοντας τη φύση

Μαζεύοντας κάππαρη

«Βλαστάνει δε και ανθεί του θέρους και διαμένει το φύλλον χλωρόν άχρι Πλειάδος», όπως λέει ο Θεόφραστος. 

Κάνοντας σέλφι

Με πολλές αναμνήσεις

Κοντά στο εκκλησάκι τα λουλούδια της κάππαρης φαντάζουν πανέμορφα.

Κοντά στο εκκλησάκι του Άγιου Γιάκ΄μου

Με τον φόβο των φιδιών

Ανταγωνιζόμενοι στο μάζεμα

Κι έχοντας στο βάθος το Ξώμπουργο.

Έκοψα κι εγώ ένα μπουμπούκι κάππαρης κάπως «φουσκωμένο», με αρκετό μίσχο. Το έβαλα σε ένα ποτήρι με νερό όταν έφτασα στο σπίτι μου. Και θα φωνάξω εδώ τους φίλους μου να παρατηρήσουν το λουλούδι που θα εμφανισθεί να ανοίγει σε ελάχιστο χρόνο!

Νά και το έπαθλο στο σπίτι μου για το τουρσί!  

Ας είναι καλά η Μαριέτα και ο Λωράν

που μου τις μάζεψαν

όταν μου έπεσαν δια τον φόβο των φιδιών. 

Η ΑΥΓΗ: Οι Έλληνες ομογενείς ανήκουν σε ένα φαντασιακό Έθνος, έρχονται στην Ελλάδα των διακοπών τους μόνο για τουρισμό, πουλάνε φανταστικά αφηγήματα για μια συλλογική ταυτότητα και δεν πρέπει με την ψήφο τους να καθορίσουν την ελληνική πολιτική

Άρθρο στην ΑΥΓΗ για την ψήφο των Αποδήμων και απάντηση της Panhellenic Post

• Panhellenic Post
• 20 Μάϊου 2018

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΑΛΑΣΠΙΝΑ

Αναδημοσιεύω το άρθρο του Δημήτρη Παπανικολόπουλου από την ΑΥΓΗ με την απάντηση του ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΑΛΑΣΠΙΝΑ σε αντίλογο, σε κάθε μία παράγραφο. 

ΑΥΓΗ Οι Έλληνες ομογενείς, σχεδόν ισάριθμοι με τους ντόπιους, δεν πρέπει με την ψήφο τους να καθορίσουν τη ζωή των ντόπιων Ελλήνων για μια σειρά από λόγους.

ΣΗΜ. ΡΗΡ: Ο αρθρογράφος ξεκινά με μία λανθασμένη υπόθεση. Υποθέτει ότι θα ψηφίζουν οι «Έλληνες ομογενείς». Δηλαδή, εκατομμύρια. Αυτό είναι λάθος. Κρίσιμο. Θα ψηφίζουν μόνον Έλληνες ψηφοφόροι που ζουν στο εξωτερικό. Και μόνον αυτοί. Αυτοί, ούτε εκατομμύρια είναι, («ισάριθμοι») ούτε αποκομμένοι από τη ζωή της Ελλάδος είναι. Είναι Έλληνες, με ελληνική ταυτότητα και ελληνικό Διαβατήριο. Είναι Έλληνες φορολογούμενοι. Είναι Έλληνες που έχουν υπηρετήσει στον ελληνικό Στρατό. Είναι Έλληνες εγγεγραμμένοι σε ελληνικά Δημοτολόγια και σε ελληνικούς εκλογικούς καταλόγους. Είναι Έλληνες ψηφοφόροι για τους οποίους το Σύνταγμα (Άρθρο 51) αναφέρει το πως μπορούν να ασκήσουν, από το εξωτερικό, «το εκλογικό τους δικαίωμα». Γιατί αν αποφασίσουν να ξοδευτούν να έρθουν Ελλάδα στις εκλογές, ΨΗΦΙΖΟΥΝ!

Εδώ τελειώνουν οι  ουσιαστικές μας αντιρρήσεις. Διότι Εάν το αρχικό επιχείρημα δεν είναι σωστό, ούτε τα άλλα στη συνέχεια μπορεί να είναι σωστά. Ωστόσο, για να μην θεωρηθεί ότι υπεκφεύγουμε, θα υποκύψουμε στον πειρασμό να τα απαντήσουμε.

Ας τα δούμε:

ΑΥΓΗ Πρώτον, ζουν σε άλλες χώρες. Είναι δυνατόν να ψηφίζουν για τη δική μας τη ζωή και μάλιστα λόγω του εκλογικού τους βάρους να καθορίζουν κάθε εκλογικό αποτέλεσμα; Αν ψηφίσουν οι απόδημοι, η κρίση των δημοκρατικών θεσμών είναι πιθανό να βαθύνει, δεδομένου ότι η ψήφος μας θα ακυρώνεται από πολίτες που ζουν στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία, στον Καναδά.

ΡΗΡ: Λάθος. Κι αυτό το αποδεικνύει το γεγονός πως ΟΛΕΣ σχεδόν οι χώρες, από τις πλέον προηγμένες μέχρι τις υπανάπτυκτες, έχουν διασφαλίσει την ψήφο των εκτός συνόρων πολιτών τους. Το να πιστεύουμε πως ΟΛΟΙ ΑΥΤΟΙ κάνουν λάθος ή πως οι δημοκρατικοί τους θεσμοί περνούν κρίση, εξαιτίας της ψήφου των αποδήμων πολιτών τους, μοιάζει σαν να θεωρούμε τους εαυτούς μας τα μόνα νοήμονα πλάσματα επί της γης… Έπειτα, ένα εκλογικό αποτέλεσμα κρίνεται το ίδιο από 1000 ψήφους ή από 100.000 ψήφους. Θυμηθείτε τι έγινε με την εκλογή του υιού Μπους στην Προεδρία της Αμερικής (και που κρίθηκε από μια χούφτα ψήφους αποδήμων Αμερικανών). Αυτό, όμως, δεν είναι «κρίση».  Στην  πολιτική Επιστήμη αποκαλείται ΑΠΟΘΕΩΣΗ των δημοκρατικών θεσμών!

ΑΥΓΗ Δεύτερον, είναι κατά μέσο όρο πολύ ευπορότεροι από τους κατοίκους της Ελλάδας και γι’ αυτό δεν είναι αντιπροσωπευτικοί. Είναι σαν να καθορίζουν το εκλογικό αποτέλεσμα τα βόρεια προάστια της Αθήνας. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ταξική σύνθεση του εκλογικού σώματος θα αλλάξει «μονόπαντα».

ΡΗΡ: Δεύτερο επιχείρημα δεύτερο λάθος. Η υπόθεση είναι εντελώς υποκειμενική και αστήρικτη. Δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία. Αν υπήρχαν, θα γίνονταν εύκολα αντιληπτό ότι όλοι οι απόδημοι ούτε πλούσιοι είναι, ούτε καλύτερα περνούν από τους Έλληνες. Οι πολλοί, απλώς διαβιώνουν.  Άλλωστε η «ταξική σύνθεση» του εκλογικού σώματος είναι όρος νεοφανής. Όταν αίφνης το υπόλοιπο Αττικής διπλασιάσει τους κατοίκους του οι οποίοι ζουν καλύτερα από άλλες περιοχές της Αττικής, θα τους αφαιρέσουμε το δικαίωμα να ψηφίζουν για να μην αλλάξει η «ταξική σύνθεση» του εκλογικού σώματος;

ΑΥΓΗ Τρίτον, οι απόδημοι Έλληνες έχουν μια περιορισμένη σχέση με την Ελλάδα που εξαντλείται στην αγάπη, την υπερηφάνεια και -σε κάποιες περιπτώσεις- τη νοσταλγία τους για την Πατρίδα. Όχι για μια πραγματική Πατρίδα, αλλά για τη φανταστική Πατρίδα του ένδοξου παρελθόντος, της νεότητας αυτών των ίδιων ή των γονέων τους, του αφηγήματος που τους βοηθά να έχουν (και να πουλάνε) μια σπουδαία συλλογική ταυτότητα και, φυσικά, της Ελλάδας των διακοπών τους. Αυτοί, λοιπόν, θα ψηφίζουν για μια φανταστική Ελλάδα και την εκλογική τους ετυμηγορία θα την υφιστάμεθα εμείς που ζούμε στην πραγματική Ελλάδα. Τα κόμματα θα προσπαθούν να μιλήσουν τη γλώσσα τους (κλίνοντας την πατρίδα σε όλες τις πτώσεις) και η πατριδοκαπηλία θα γίνει η μόνη νικηφόρα εκλογική στρατηγική.

ΡΗΡ: Τρίτο επιχείρημα ισάξιο των δύο προταθέντων. Οι απόδημοι Έλληνες ψηφοφόροι είναι σε μεγάλο βαθμό καλύτερα από πολλούς γηγενείς πληροφορημένοι για τα καθέκαστα της Ελλάδος. Αγαπούν την πρώτη τους πατρίδα, ενδιαφέρονται γι αυτήν, κάνουν δωρεές και ευεργεσίες σ΄ αυτήν και συμμετέχουν στα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα της γενέτειρας με χίλιους τρόπους. Τα κόμματα –όπως και οι κυβερνήσεις- δεν φαίνεται να διστάζουν να απευθυνθούν στους απόδημους και τους ομογενείς ζητώντας επενδύσεις κλπ. Όταν ανεχτήκαμε τις «αυταπάτες» ως «νικηφόρα εκλογική στρατηγική» ο εκθειασμός της πατρίδας θα ενοχλήσει;

ΑΥΓΗ Τέταρτον, δεν θα έχει κανένα νόημα η προεκλογική εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών, αφού τα αποτελέσματα θα καθορίζονται από εν πολλοίς ανενημέρωτους για τις πραγματικές συνθήκες, τα επίδικα και τα πολιτικά προγράμματα πολίτες που απουσιάζουν από την Ελλάδα.

Το τέταρτο επιχείρημα είναι εν πολλοίς η επανάληψη του τρίτου επιχειρήματος, που ήδη απαντήσαμε.

ΑΥΓΗ Πέμπτον, δεν έχουμε δώσει ψήφο στους μετανάστες που ζουν και εργάζονται πολλά χρόνια στην Ελλάδα και η μοίρα τους κρίνεται από τις πολιτικές των ελληνικών κυβερνήσεων. Θα δώσουμε ψήφο σε ανθρώπους που έρχονται εδώ μόνο για τουρισμό; Θα καθορίζουν δηλαδή τις κυβερνητικές πολιτικές οι καταναλωτές τουριστικών υπηρεσιών και όχι οι εργαζόμενοι σε αυτές; Αυτό μοιάζει περισσότερο με αποικιοκρατικό όνειρο παρά με δημοκρατικό. Σε μια τέτοια περίπτωση τα πολιτικά κόμματα θα μεταβληθούν σε τουριστικούς πράκτορες, κάνοντας τα πάντα για να προσελκύσουν τους πελάτες – τουρίστες από το εξωτερικό.

ΡΗΡ: Το πέμπτο επιχείρημα και εάν είναι –ας μας επιτραπεί ο όρος- εξωφρενικό. Το ζήτημα των μεταναστών είναι άσχετο με την ψήφο των Αποδήμων. Αν κακώς δεν κάνεις το ένα δεν σημαίνει ότι δεν θα κάνεις επίσης κακώς και το άλλο.  Έπειτα, είναι ευρέως γνωστό –τουλάχιστον ως διακομματικές καταγγελίες- ότι συχνά-πυκνά πολλούς μετανάστες έχουμε ελληνοποιήσει για τις εκλογικές μας ανάγκες…

ΑΥΓΗ Έκτον, τι θα εμποδίσει συν τω χρόνω τη δημιουργία ενός κόμματος των αποδήμων από πλούσιους και φιλόδοξους μεσσίες της διασποράς; Μόνο οι ψήφοι των αποδήμων και όσων πιστεύουν στους μεσσίες εντός των τειχών θα φτάνουν για να εξασφαλίσουν την πρωτιά στις εκλογές. Θα πρόκειται για ένα μείγμα αποικιοκρατίας και μπερλουσκονισμού.

ΡΗΡ: Στο έκτο επιχείρημα «οι μάσκες πέφτουν». Εδώ αναδύονται οι φοβίες των κομμάτων –της αριστεράς πρωτίστως- για τις οποίες αρνούνται να υλοποιήσουν την επιταγή του Συντάγματος.  Πρώτον οι απόδημοι δεν είναι φιλόδοξοι «μεσσίες της διασποράς». Ο κ. Παπαδημητρίου πρόσφατα και η σύζυγός του, ο Ανδρέας Παπανδρέου παλαιότερα και οι εταίροι της Φιλικής Εταιρίας ούτε αποικιοκράτες ούτε μπερλουσκονιστές υπήρξαν.

ΑΥΓΗ Στο διά ταύτα: Η Ν.Δ. βλέπει ότι δεν μπορεί να εξασφαλίσει την πολιτική ηγεμονία σε αυτό τον λαό. Και, όπως θα έλεγε και ο Μπρεχτ, υπάρχει πάντα η δυνατότητα, αντί να αλλάξει η ίδια, να αλλάξει τον λαό. Με λίγη παρωχημένη εθνικοφροσύνη και κλασική πατριδοκαπηλία, με ελιτίστικη αντιμετώπιση του υπαρκτού λαού και την υπαγωγή του στο φαντασιακό Έθνος, θα προσπαθήσει να στριμώξει τον ΣΥΡΙΖΑ και να υπηρετήσει το μικροκομματικό της συμφέρον. Το ζήτημα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ τι θα κάνει: Θα δώσει ιδεολογικό αγώνα ενάντια στα αντιδημοκρατικά όνειρα της Ν.Δ. ή θα μιλήσει για «δίκαιο αίτημα των ομογενών που έχουν προσφέρει τόσα και τόσα στη μητέρα Πατρίδα»;

ΡΗΡ: Το δια ταύτα υποφέρει, κατά την άποψή μας, όπως και όλα τα επιχειρήματα του κυρίου Παπανικολόπουλου, από την μη δυνάμενη να κρυφτεί αγωνία του, για την εκλογική τύχη του ΣΥΡΙΖΑ. Στην αγωνία του αυτή ξεχνάει ότι την ψήφο των αποδήμων Ελλήνων ψηφοφόρων την προωθούσε με Νομοσχέδιο στη Βουλή ήδη από το 2006 η Νέα Δημοκρατία του Κώστα Καραμανλή, όταν ο κ. Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν απασχολούσαν καν τα εκλογικά τους επιτελεία.

Δεν θα σχολιάσουμε την άποψη ότι ο Οικουμενικός Ελληνισμός αποτελεί «φαντασιακό Έθνος».

Θα ήθελα, μόνον, να ρωτήσω που βρίσκονταν ο αρθρογράφος της ΑΥΓΗΣ, όταν οι απόδημοι Έλληνες της Ευρώπης ψήφιζαν στις Ευρωεκλογές Έλληνες υποψηφίους. Τότε ήταν καλή η ψήφος τους; Ή ήταν δημοκρατικό όταν πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση τα κόμματα φόρτωναν με απόδημους Έλληνες ψηφοφόρους αεροπλάνα και βαπόρια και τους κουβαλούσαν στην Ελλάδα να ψηφίσουν; Τότε δεν αλλοίωναν την «ταξική σύνθεση του εκλογικού σώματος»; Δεν έτυχε να το ακούσει αυτό ποτέ; Ούτε γιατί «βούλιαξε» οικονομικά  η Ολυμπιακή Αεροπορία άκουσε; Μήπως άκουσε, τουλάχιστον, για τα απλήρωτα χρέη των κομμάτων στην Ολυμπιακή;

La scuola giusta. In difesa del liceo classico.

Studiare greco e latino significa formarsi per il futuro e non guardare al passato. Il liceo classico è il migliore investimento che si possa fare su un figlio.

https://www.librimondadori.it/libri/la-scuola-giusta-federico-condello/

Il liceo classico è una scuola «vecchia», che deve essere radicalmente riformata o tutt’al più riservata a pochi alunni scelti? Lo studio del greco e del latino ha ancora un senso, al principio del Terzo millennio, o è uno stucchevole omaggio a un passato polveroso e non sempre rispettabile? La grammatica e la traduzione conservano ancora qualche valore formativo, o costituiscono un inutile retaggio di pratiche didattiche ormai superate?

Sono solo alcuni dei tanti interrogativi ai quali risponde Federico Condello in questa sua documentata e brillante arringa in difesa del liceo classico, che, senza intenti apologetici e senza alcuna pigra accettazione di tesi preconcette o alla moda, illustra le aspirazioni che hanno guidato la concezione originaria di questo «vecchio» e amato-odiato liceo, riconoscendovi uno dei più fecondi esperimenti di democrazia scolastica tentati nell’Italia e nell’Europa moderne.

Tramite il riesame critico dei miti, dei pregiudizi e delle accuse che un pluriennale dibattito sul liceo classico ha accumulato alla rinfusa, Condello ci suggerisce a cosa è bene credere e a cosa è meglio guardare con sospetto; che cosa sembra nuovo ed è invece vecchio di secoli; che cosa è menzogna palese o affermazione in malafede. E ci invita a comprendere in profondità cosa si è fatto, e cosa concretamente si continua a fare, al liceo classico: e cioè quale patrimonio formativo vi si condivide e quali esperienze si garantiscono a chi lo frequenta, qualsiasi scelta di vita lo attenda. Possiamo così comprendere meglio le ragioni personali e collettive che rendono il liceo classico non solo un elemento qualificante e distintivo della storia italiana, ma anche una risorsa inestimabile, e troppo poco sfruttata, per favorire l’eguaglianza scolastica e la mobilità intergenerazionale.

Una volta chiarite, alla luce dei fatti storici e dei dati statistici, le peculiarità di un indirizzo di studi che, a dispetto di chi vorrebbe abolirlo o farne una scuola di nicchia, conserva immense potenzialità quale strumento di equità culturale e sociale, l’attuale avversione al liceo classico si rivela per quello che è: una netta avversione alla coraggiosa utopia di una scuola che sappia essere insieme aperta, pubblica e ottima.