Ceronetti chiede l'abolizione della pronuncia erasmiana

Οι Έλληνες της Νάπολης τα τελευταία 500 χρόνια σε ηλεκτρονική έκδοση

Μόλις εκδόθηκε!

Indice Generale

Prefazione..................................................................................................... Pag. 7

Parte Prima

Diaspora, humus e innesto

Capitolo I: I Primordi................................................................................... » 11

1. Il fattore Ulisse e la diaspora.................................................................... » 11

2. L’humus dell’Italia meridionale: persistenze greche.................................. » 12

3. Le due fratture: lo scisma del 1054 e le crociate........................................ » 13

4. Esodo dei dotti dal XIV sec. in poi.......................................................... » 15

5. Migrazioni e innesti................................................................................. » 17

6. Il ruolo trainante della cultura................................................................. » 21

7. Focolai di resistenza................................................................................. » 23

Capitolo II: Il pioniere.................................................................................. » 27

1. Un Paleologo, fondatore della chiesa greca............................................... » 27

2. Discendenti ed eredi di Tommaso Assan Paleologo.................................. » 34

3. Carlo V fa evacuare i greci di Morea........................................................ » 35

4. L’esodo .................................................................................................... » 40

5. L’accoglienza di don Pedro de Toledo....................................................... » 43

Capitolo III: La fratria.................................................................................. » 45

1. Primo statuto........................................................................................... » 45

2. Il regio delegato del sodalizio................................................................... » 47

3. Universitates, nationes e phratriae............................................................ » 48

4. Privilegi elargiti dai pontefici................................................................... » 51

5. Tratti peculiari delle fratrie della diaspora................................................ » 58

6. Prosperità della fratria.............................................................................. » 59

7. Successivi statuti del sodalizio.................................................................. » 62

Parte Seconda

Moti, rivendicazioni e integrazione

Capitolo IV: Moti e fermenti........................................................................ » 71

1. La controriforma e la politica orientale del papato.................................... » 71

2. Fermenti rivoluzionari.............................................................................. » 72

3. Lavorio politico........................................................................................ » 80

4. Spionaggio............................................................................................... » 83

5. I fratelli Melisseno................................................................................... » 91

Capitolo V: Patronato: rivendicazioni e compromessi................................ Pag. 95

1. La cappellania di Cortese Brana .............................................................. » 95

2. La rettoria di Niceforo Melisseno............................................................. » 104

3. Il decreto di Scipione Rovito.................................................................... » 110

4. Le rivendicazioni...................................................................................... » 113

5. La transazione.......................................................................................... » 115

Capitolo VI: Integrazione............................................................................. » 123

1. Il privilegio dell’albinaggio....................................................................... » 123

2. Incameramenti e pesi............................................................................... » 128

3. Storie di quartiere.................................................................................... » 138

4. Il consule della nazion e l’arruolamento di chimarrioti.............................. » 141

5. Crisi congiunturale e declino demografico............................................... » 142

Capitolo VII: Il greco di Napoli................................................................... » 147

1. Il pittore Belisario Corenzio..................................................................... » 147

2. Opere di Corenzio................................................................................... » 153

Parte Terza

Radicamento e svolta

Capitolo VIII: Radicamento......................................................................... » 161

1. Napoli nel Settecento............................................................................... » 161

2. Ingerenze dei delegati............................................................................... » 163

3. Tutela del rito greco orientale................................................................... » 165

4. Dionisio Cigala, parroco di genio implacabile........................................... » 168

5. Negozianti e venditori di caffé................................................................. » 181

6. Erogazioni benefiche................................................................................ » 182

7. Nobiltà decaduta...................................................................................... » 189

8. Acquisizioni immobiliari.......................................................................... » 192

9. Flussi migratori e il reggimento Real Macedone....................................... » 201

10. Nuove colonie greche............................................................................... » 211

Capitolo IX: La svolta................................................................................... » 213

1. Radicale restauro..................................................................................... » 213

2. Il pittore Eustachio Caruso...................................................................... » 215

3. La disputa tra veneziani e ottomani......................................................... » 217

4. Statuto del 1764....................................................................................... » 223

5. Prevaricazioni dei delegati Caruso e Mancini........................................... » 230

6. Dopo il giro di boa del 1764.................................................................... » 238

7. Primordi risorgimentali............................................................................ » 242

8. Le memorie della real chiesa e confraternita............................................. Pag. 244

9. Delibere e dispacci notevoli...................................................................... » 247

10. Lista dei governatori del sodalizio............................................................ » 251

11. Elenco dei cappellani della chiesa............................................................. » 253

12. Privilegi per la comunità di Messina........................................................ » 256

13. Fermento della diaspora........................................................................... » 260

Parte Quarta

Insidie, conversioni e asservimento

Capitolo X: Restaurazione e offensiva......................................................... » 267

1. All’alba di un secolo travagliato............................................................... » 267

2. Pascià di Giannina e corte di Napoli........................................................ » 271

3. Periodo napoleonico................................................................................. » 272

4. Difesa dell’autonomia durante il decennio francese.................................. » 274

5. Restaurazione........................................................................................... » 279

6. Il concordato del 1818.............................................................................. » 283

7. Il sodalizio durante il nonimestre............................................................. » 284

8. Narrazione dell’uccisione di Alì pascià..................................................... » 288

9. La disputa sulla vigilanza......................................................................... » 291

10. Nuovo regolamento della nazione a Venezia............................................. » 293

11. Insurrezione dei greci............................................................................... » 294

12. Lo sconoscente curato Nestore Palli......................................................... » 300

13. Imposizioni concordatarie e reazioni diplomatiche................................... » 308

Capitolo XI: Vessazioni e usurpazione......................................................... » 319

1. L’intrusione.............................................................................................. » 319

2. Obbligo della professione di fede............................................................. » 324

3. Abiure e conversioni................................................................................. » 331

4. Usurpazione del sodalizio........................................................................ » 334

5. Tensioni nel trentennio............................................................................ » 339

6. L’offensiva degli italogreci........................................................................ » 345

7. Intervento della consulta.......................................................................... » 350

8. La sovrintendenza di Scotti...................................................................... » 354

9. Il regio decreto del 20 settembre 1852...................................................... » 363

10. Una relazione sulla chiesa di Barletta....................................................... » 365

11. Proteste diplomatiche contro le persecuzioni dei greci.............................. » 367

12. Il curato Camarda alla rivoltura dei siciliani............................................ » 370

13. La cappellania di Costantino Tamburi..................................................... » 380

14. Jeno sempre desideroso di figurare........................................................... » 388

15. Il rescritto del 1858.................................................................................. » 392

16. Reazioni contro il rescritto del 1858......................................................... » 397

17. Cimitero greco......................................................................................... Pag. 399

18. Demetrio Lecca....................................................................................... » 407

19. Albo......................................................................................................... » 410

20. Elenco dei governatori.............................................................................. » 424

21. Permute immobiliari................................................................................ » 428

22. Donazioni................................................................................................ » 432

23. Sussidi e maritaggi nell’Ottocento........................................................... » 433

24. Solidarietà tra sodalizi diasporici.............................................................. » 446

Parte Quinta

Riscossa e riconoscimento, dissesti

Capitolo XII: La riscossa............................................................................... » 451

1. Greci e italogreci..................................................................................... » 451

2. Dopo il risorgimento................................................................................ » 453

3. La legge del 3 agosto 1862....................................................................... » 466

4. La convenzione del 1865.......................................................................... » 473

5. Costituzione di un coro polifonico........................................................... » 487

6. Impugnazione della convenzione del 1865 e offensiva giudiziaria............. » 489

7. Ricerca di una soluzione legislativa.......................................................... » 507

8. Pretensioni dei calabresi........................................................................... » 511

9. Tentativo di clonazione............................................................................ » 513

10. La congrega arbitraria e fantastica............................................................ » 515

11. Legge 13 luglio 1877................................................................................ » 520

12. La legge Mancini e il sodalizio di Messina............................................... » 529

Capitolo XIII: Dissesti e imbarazzi.............................................................. » 535

1. Nuove avversità........................................................................................ » 535

2. Il sodalizio in soccorso di Creta e delle regioni irredente.......................... » 537

3. Minacce per l’indipendenza amministrativa del sodalizio........................ » 540

4. Solidarietà con la comunità russa............................................................. » 555

5. Donne di vituperevole condotta............................................................... » 559

6. Tracollo finanziario................................................................................. » 561

7. Lesioni negli stabili.................................................................................. » 566

8. Urgenti interventi di restauro................................................................... » 570

9. Apertura di una sottoscrizione................................................................. » 573

10. Missione Martyris in Russia..................................................................... » 581

11. Carteggio missione Martyris.................................................................... » 586

12. Legge 17 luglio 1890................................................................................ » 596

13. Sentenza del consiglio di Stato del 20 novembre / 17 dicembre 1897....... » 599

14. Un carteggio tra Napoli e Venezia............................................................ » 603

15. Eruditi greci a Napoli.............................................................................. » 605

16. Compositori greci a Napoli...................................................................... Pag. 610

17. Costantino Eutimiades............................................................................ » 611

18. Costantino Callisti.................................................................................. » 613

19. Inchiesta Furgiuele................................................................................... » 619

20. La crisi di fine secolo................................................................................ » 622

21. Contenzioso con espropri tra fine ’800 e inizi ’900.................................. » 628

Parte Sesta

Patriarcato, fascismo, guerra e pace

Capitolo XIV: Postumi della crisi, patriarcato, catastrofi, esodi e diaspore.» 641

1. Avvicendamenti di cappellani.................................................................. » 641

2. Il sodalizio si rimette in marcia................................................................ » 648

3. Lavori di consolidamento della chiesa...................................................... » 653

4. Rivendicazioni del di Capone.................................................................. » 654

5. L’archivio trafugato.................................................................................. » 657

6. La diaspora e il patriarcato di Costantinopoli.......................................... » 659

7. La catastrofe del 1922.............................................................................. » 673

8. Legami di comunanza con i profughi russi.............................................. » 681

Capitolo XV: Fascismo, istruzione, guerra e sequestro, pace e indennizzi.. » 685

1. La confraternita durante il fascismo......................................................... » 685

2. Rivalse toponomastiche........................................................................... » 694

3. Sovvenzioni di studio (1933-1940)........................................................... » 696

4. Riprogettazione del rione Carità.............................................................. » 700

5. Sequestro dei beni del sodalizio................................................................ » 706

6. Dopo la firma della pace.......................................................................... » 723

7. Bonifica del rione Carità con permuta di suoli......................................... » 729

8. Ricostruzione e risarcimento.................................................................... » 732

Postfazione................................................................................................... » 737

Fonti

Fondi archivistici......................................................................................... » 739

Cronotassi degli Arcivescovi di Napoli....................................................... » 745

Bibliografia: Pubblicazioni dei preti e/o confratelli della confraternita..... » 747

Bibliografia generale.................................................................................... » 751

Indice dei nomi............................................................................................ » 759

Γιάννης Κορίνθιος

Οι Έλληνες της Νάπολης από το 16ο αιώνα μέχρι σήμερα

Ένα πετυχημένο μπόλιασμα

σσ. 771

Ebook editrice jakor, Napoli luglio 2012

Θα διατίθεται έναντι 25 ευρώ από το Σεπτέμβριο 2012!

Οι διάφορες μετακινήσεις πληθυσμών σημάδεψαν ανεξίτηλα την ιστορία της Ευρώπης. Η Ελλάδα και η Ιταλία, χάρη στη Μεσόγειο, ανέπτυξαν μια κοινή ιστορία. Από την αρχαιότητα στην μεσημβρινή Ιταλία ρίζωσε μια άλλη Ελλάδα. Οι διάφορες κοινότητες της διασποράς, που ιδρύθηκαν στη Δύση μετά τη πτώση της Πόλης και εξαιτίας της επέκτασης των Οθωμανών στα Βαλκάνια, διετέλεσαν εστίες προώθησης της παλιγγενεσίας και διέδωσαν την ελληνική παιδεία στην Ευρώπη, αλλά και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό στον ελληνικό χώρο.

Η ελληνική κοινότητα της Νάπολης χάρισε αίγλη στη διασπορά, στην Ελλάδα, στη Νάπολη, στην Ιταλία και στην Ευρώπη.

Η διασπορά των Ελλήνων είναι ένα κλειδί για να κατανοήσουμε την ιστορία του νεώτερου Ελληνισμού στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο.

Appena pubblicato!

Jannis Korinthios

I greci di Napoli dal '500 ad oggi

Un innesto riuscito

pp. 771

Ebook editrice jakor, Napoli luglio 2012

In vendita a 25 euro da settembre 2012!

Le varie diaspore hanno segnato la storia dell'Europa.

La Grecia e l'Italia, grazie al Mediterraneo, sono legate da una storia 'comune'. Fin dall'antichità in Italia meridionale è attestata stabilmente un'altra Grecia. Le varie comunità della diaspora, sorte in Occidente dopo la caduta di Costantinopoli e l'espansione ottomana nell'area balcanica, diventarono fucine di ideali risorgimentali e promotrici della cultura greca in Europa, nonché della cultura europea nell'Oriente ellenico.La comunità greca di Napoli ha dato lustro alla diaspora, alla Grecia, a Napoli, all'Italia e all'Europa.

La diaspora dei greci è un nodo fondamentale per capire la storia dell'Ellenismo moderno in Europa e nel Mediterraneo.

Ο ΝΟΣΤΟΣ των Μανιατών της Σαρδηνίας στο Οίτυλο

LA FESTA GRECA DEI POSEIDONIATI, PAESTUM, 5 luglio 2012

BOLLETTINO STAMPA 3.7.2012

LA FESTA GRECA DEI POSEIDONIATI, PAESTUM, 5 luglio 2012

Reading di poesie di Costantino Kavafis

Spettacolo di danze greche con il Folkloring Dancing Group of Egio

Questo evento inaugura la rinascita di una tradizione antica, testimoniata da Aristosseno di Taranto e Ateneo di Naucrati e immortalata nei versi del poeta Costantino Kavafis.

La FESTA verrà organizzata d'ora in avanti annualmente -nel mese di luglio- nel sito di Paestum, con balli, canti e gare, in sinergia con le scuole.

Quest’anno la FESTA GRECA DEI POSEIDONIATI si celebra nell'ambito del progetto di solidarietà europea for Greece promosso da Marco Galdi, sindaco di Cava de’Tirreni.

Obiettivo dell’evento:

Recuperare la tradizione antica della festa greca all’ombra della poesia di Kavafis, per avventurarci nella storia affascinante di PAESTUM.

Mettere in collegamento le tradizioni popolari antiche e l’epopea della diaspora greca con la cultura musicale, la poesia e l’arte di oggi.

Ideazione dell’iniziativa: Comunità Ellenica di Napoli e Campania

Promotori: Sindaco di Capaccio-Paestum Italo Voza e Sindaco di Egion Stathis Teodorakopoulos

Alto Patrocinio del Ministero dei Beni Culturali d’Italia, del Ministero degli Esteri della Grecia/General Secretariat for Greeks Abroad e dell'

Ambasciata di Grecia in Italia

Team organizzativo:

Eustachio VOZA per il comune di Capaccio-PAESTUM

Sotiris PAPADIMITRIOU per la Comunità Ellenica di Napoli e Campania, per il comune di Egion e per il Gruppo Folk di Egion

Partecipano nell’organizzazione:

Federazione delle comunità e confraternite elleniche d’Italia, Fondazione Giambattista Vico, Rete dei giovani greci d’Italia

(a cura di Jannis korinthios, presidente CENC e segretario FCCEI, 3388013550)

ΔΕΛΤΙΟΝ ΤΥΠΟΥ 3.7.2012

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΤΩΝ, PAESTUM, 5 ΙΟΥΛΙΟΥ 2012

Απαγγελία ποιημάτων Κ. ΚΑΒΑΦΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΜΕ ΤΟΝ ΧΟΡΕΥΤΙΚΟ ΟΜΙΛΟ ΑΙΓΙΟΥ

Η εκδήλωση αυτή αναβιώνει μια αρχαία παραδοσιακή γιορτή των Ποσειδωνιατών και θα γίνεται κάθε χρόνο τον Ιούλιο στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Ποσειδωνίας.

Φέτος η γιορτή τελείται στα πλαίσια της κίνησης αλληλεγγύης που προωθεί ο δήμαρχος της Cava de’Tirreni Μάρκος Γκάλντι.

Στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι μια δυναμική αναγνωσιμότητα των ιστορικών ομογενειακών θυλάκων για την αναβίωση των ξεχασμένων παραδόσεων των απανταχού Ελλήνων. Χωρίς καμμιά μελαγχολία, χωρίς δάκρυα και ολοφυρμούς.

Ξαναδιαβάζουμε νηφάλια την ιστορία μας, ανοίγουμε πάλι τα βιβλία της εποποιΐας της διασποράς, επιδιώκοντας την αυτογνωσία. Με το βλέμμα πάντα μπροστά.

Την ιδέα της αναβίωσης την είχε η ΕΚΝΚ που συντονίζει την εκδήλωση σε συνεργασία με τους δήμους Αιγιαλείας Ελλάδος και Ποσειδωνίας Ιταλίας, με την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Ιταλίας, της ΓΓΑΕ του ΥΠΕΞ και της Ελληνικής Πρσβείας στη Ρώμη.

Οργάνωση:

Eustachio VOZA (δήμος Capaccio-PAESTUM)

Σωτήρης Παπαδημητρίου (ΕΚΝΚ, δήμος Αιγιαλείας(

Συμμετέχουν:

Ομοσπονδία ελληνικών Κοινοτήτων και Αδελφοτήτων Ιταλίας

Fondazione Giambattista Vico

Δίκτυο Νεολαίας Ομογένειας Ιταλίας

(Συντάκτης, Γιάννης Κορίνθιος πρόεδρος ΕΚΝΚ, γραμματέας ΟΕΚΑΙ, 00393388013550)

Goal! Goal! στα δίχτυα των εχθρών, πεφτάστερα στους στίβους.

Η στρογγυλή θεά νάναι μαζί τους και μαζί μας!!!

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ

Ηχώ

Aκου τον ήχο σπάζει πέτρες
Και πέφτουνε πεφτάστερα στους στίβους
Στα γήπεδα πηδούν οι μπάλες
Σαν μπάλες ρούγκμπι σαν πεπόνια
Κομψές κυρίες στις κερκίδες
Και κορασίδες με pull-over
Χειροκροτούν κι όλο φωνάζουνε
«Goal! Goal! στα δίχτυα των εχθρών
Όχι ποτέ στα δίχτυα του θανάτου».

(Η σήμερον ως αύριον και ως χθες, Aγρα, Αθήνα 1984)

Εκδηλώσεις αλληλεγγύης για τους Έλληνες

ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΙΟΡΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

9 décembre.

Au réveil la fièvre a disparu. Mais courbatu et sonné. Je décide pourtant de partir (comme chaque fois je tire une énergie de la constatation d'une situation pire : prisonnier etc.). Nous partons par un beau soleil. Sorrente (et le délicieux jardin de la Cocumella), Amalfi un peu trop décoratif où nous déjeunons, puis je conduis pour relayer F. fatigué et le soleil se couche quand, après avoir traversé une région industrielle puis une terre curieuse qui fait penser aux Limbes (grands roseaux, arbres maigres et déplumés) nous arrivons à Paestum. Ici le cœur se tait.

(Plus tard.) Je veux essayer de ressaisir cette arrivée, à la fin de l'après-midi. Nous sommes accueillis à l'auberge près des ruines par une bonne vieille chambre à trois lits aux murs énormes et blanchis, fruste mais d'une propreté sûre. Un chien se colle à moi. Le soleil est couché quand, les barrières étant fermées, nous escaladons les remparts pour entrer dans le champ des ruines. La lumière vient de la mer toute proche et bleue encore, mais les collines qui font face à la mer sont déjà noires. Quand nous arrivons devant le temple de Poséidon les corbeaux déjà couchés se lèvent dans un extraordinaire tumulte d'ailes et de cris, puis volent autour du temple, s'abattent aux quatre coins et repartent comme pour saluer l'apparition admirable devant nos yeux d'un être fait de pierre mais vivant et inoubliable. L'heure, le vol noir des corbeaux, les rares chants d'oiseaux, l'espace entre la mer et les collines, et on retient les merveilles exactes et chaudes, tout cela dans ma fatigue et mon émotion, me met à deux doigts des larmes. Puis c'est le ravissement interminable, où tout se tait.

Soir, silence, corbeaux, comme oiseaux de Lourmarin et la chatte, mes larmes, musique.

Au matin à Tipasa la rosée sur les ruines. La plus jeune fraîcheur du monde sur ce qu'il a de plus ancien. C'est là ma foi et selon moi le principe de l'art et de la vie.

ALBERT CAMUS Taccuini, 1935-1959

Εδώ η καρδιά σωπαίνει, είπε ο Albert Camus όταν επισκέφτηκε αυτή την αποικία των Συβαριτών του 7ου αιώνα, με τους τρεις επιβλητικούς δωρικούς ναούς, της Ήρας, του Ποσειδώνα και της Δήμητρας. Και ο Jean Paul Sartre, μόλις έφτασε στο Paestum με τη Simone De Beauvoir, έμεινε τόσο κατάπληκτος που δε δίστασε να ομολογήσει “il n’y a rien à penser”.

Από τη χτεσινή επίσκεψη στην αρχαία Ποσειδωνία-PAESTUM με συντροφιά τον Καβάφη, ενόψη μιας μεγάλης εκδήλωσης που στήνουμε με την επωνυμία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΤΩΝ για τις 5 Ιουλίου 2012. Η γιορτή αυτή αναβιώνει μια παλιά παράδοση που την εξιστορεί ο Αθήναιος.

Η Ελληνική Κοινότητα Νάπολης και Καμπανίας αποφάσισε να αναβιώσει από φέτος αυτή την παράδοση της ΕΟΡΤΗΣ ΤΩΝ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΤΩΝ, σε συνεργασία με τους αδελφοποιημένους δήμους CAPACCIO και ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ, το Δίκτυο Νεολαίας Ιταλίας και την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Αποδήμου Ελληνισμού και της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων και Αδελφοτήτων Ιταλίας.

Η εκδήλωση προβλέπει φέτος τη συμμετοχή του Χορευτικού Ομίλου Αιγίου και μια απαγγελία ποιημάτων του Κ. Καβάφη.

Στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι μια δυναμική αναγνωσιμότητα των ιστορικών ομογενειακών θυλάκων για την αναβίωση των ξεχασμένων παραδόσεων των απανταχού Ελλήνων. Χωρίς καμμιά μελαγχολία, χωρίς δάκρυα και ολοφυρμούς.

Ξαναδιαβάζουμε νηφάλια την ιστορία μας, ανοίγουμε πάλι τα βιβλία της εποποιΐας της διασποράς, επιδιώκοντας την αυτογνωσία. Με το βλέμμα πάντα μπροστά.

Ποσειδωνιάταις τοις εν τω Τυρρηνικώ κόλπω το μεν εξ αρχής Έλλησιν ούσιν εκβαρβαρώσθαι Τυρρηνοίς ή Pωμαίοις γεγονόσι και τήν τε φωνήν μεταβεβληκέναι, τά τε πολλά των επιτηδευμάτων, άγειν δε μιάν τινα αυτούς των εορτών των Ελλήνων έτι και νυν, εν η συνιόντες αναμιμνήσκονται των αρχαίων ονομάτων τε και νομίμων, απολοφυράμενοι προς αλλήλους και δακρύσαντες απέρχονται. AΘΗΝAΙΟΣ Την γλώσσα την ελληνική οι Ποσειδωνιάται εξέχασαν τόσους αιώνας ανακατευμένοι με Τυρρηνούς, και με Λατίνους, κι άλλους ξένους. Το μόνο που τους έμενε προγονικό ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες, με λύρες και με αυλούς, με αγώνας και στεφάνους. Κ’ είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής τα παλαιά τους έθιμα να διηγούνται, και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε, που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι. Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους. Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήσαν Έλληνες — Ιταλιώται έναν καιρό κι αυτοί· και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν, να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά βγαλμένοι — ω συμφορά! — απ’ τον Ελληνισμό.

(ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΒΑΦΗΣ Από τα Κρυμμένα Ποιήματα 1877;-1923, Ίκαρος 1993)