ΤΑ ΚΕΛΛΙΑ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ

ΤΑ ΚΕΛΛΙΑ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ
Και στα Κελλιά με χρώματα άσπρα και ήλιο μεθούν

domenica 15 luglio 2018

Όλα τα χωριά της Τήνου είναι όμορφα, φιλόξενα, ....μαγικά




Η Τήνος, οι μαγικές παραλίες και τα γαστρονομικά θαύματα

Αναδημοσίευση από το https://didee.gr/2018/06/01/i-tinos-oi-magikes-paralies-kai-ta-gastronomika-thaymata/#.WxEtdwtre7I.facebook

Γράφει η Μαίρη Ρετσίνα
Φωτογραφίες Νικόλας Νταής

Δεν ξέρω τι μπορεί να φταίει. Είναι λένε από αυτά τα ανεξήγητα. Αυτά τα νησιά που σε παρασύρουν σε μια ενεργειακή δίνη από το πρώτο κιόλας δευτερόλεπτο που ανοίγει η μπουκαπόρτα σαν άλλη αυλαία θεάτρου. Κατεβαίνεις από το καράβι και νιώθεις το μυαλό σου να κατακλύζεται από μια εκκωφαντική ησυχία, την ίδια στιγμή που τα μποφόρ του νησιού “χορεύουν” με τα μαλλιά σου.

Αυτή είναι η Τήνος. Ένας τόπος με διαίσθηση, “νιώθει” τον κάθε ταξιδιώτη. Ήρεμη και γαλήνια, δημιουργεί μια διαλογιστική διάθεση “καθαρίζοντας” το μυαλό σου από τους μαύρους λεκέδες. Άγρια και περιπετειώδης, προσφέρει απλόχερα τα κύματα των θαλασσών της και τους αέρηδες για παιχνίδια σου. Όμορφη και λεπτεπίλεπτη ψιθυρίζει στο αυτί σου ιστορίες τέχνης σπουδαίων καλλιτεχνών, σου μιλάει για γλυπτική, ζωγραφική και μαρμαροτεχνία εκφράζοντας στο μέγιστο την ανάγκη του κάθε δημιουργού να αγγίξει την καλλιτεχνική έκσταση. Εξωστρεφής μέσα στην παράδοση της σε προκαλεί να να ξυπνήσεις τον ουρανίσκο και τα συναισθήματα σου με τα γαστρονομικά της θαύματα και τις ανεξάντλητες γεύσεις. Φιλόξενη και ειλικρινής μέσα στις άκαμπτες θρησκείες, βρίσκει τρόπο να συνδυάζει το Ελληνορθόδοξο με το πανελλήνιο θρησκευτικό σύμβολο, την θαυματουργή Παναγία της Τήνου, με το Καθολικό, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το νησί και την ιστορία του, μετά την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και τα χρόνια της Βενετοκρατίας.
Η Τήνος για μένα είναι σαν το Melancholia του Duke Ellington, όχι γιατί είναι μελαγχολική αλλά ακριβώς για το αντίθετο, είναι υπερβολικά αισιόδοξη, όπως και η μελαγχολία αν το καλοσκεφτείς, αυτή γεννά το ‘’καινούργιο’’. Είναι ένας τόπος που σου δημιουργεί συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα, σαν ένας πολύ δυνατός έρωτας, όπως αυτός του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης, τρικυμιώδης, έντονος και κρυμμένος σε υποθαλάσσια ανάκτορα. Έτσι ακριβώς είναι και το νησί ετούτο, ένα κρυφό μυστικό των Κυκλάδων αφού ο περισσότερος κόσμος του έχει βάλει την ταμπέλα ‘’Τάμα’’ και θρησκευτικός τουρισμός, έντονο γιατί κάθε χωριό και κάθε σοκάκι έχει την δική του προσωπικότητα, γεύση και κουλτούρα και γεμάτο τρικυμιώδεις εναλλαγές φωτός που θες να ακολουθείς στα τυφλά
Ο Πύργος είναι το μεγαλύτερο χωριό της Τήνου και το μέρος όπου η κυκλαδίτικη ομορφιά και παράδοση βρίσκει στο 100% την έκφραση της. Ένας παραδοσιακός οικισμός που θυμίζει ανοιχτό μουσείο αφού κάθε γωνιά του είναι άξια θαυμασμού. Πρόκειται για το χωριό της μαρμαρογλυπτικής, το μέρος που ‘’γέννησε’’ σπουδαίους καλλιτέχνες όπως ο Γιαννούλης Χαλεπάς και ο Δημήτριος Φιλιππότης. Η μαρμαροτεχνία θεωρείται πολιτισμικό αγαθό αφού καθρεφτίζει την τεχνογνωσία και το ταλέντο των ντόπιων, συνδέει την ιστορία και την μνήμη των παλαιότερων χρόνων με το τώρα και η αισθητική της είναι απαράμιλλης ομορφιάς, Μπορείς να επισκεφθείς το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας, το Σπίτι του Γιαννούλη Χαλεπά, το μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών, το νεκροταφείο με τα μαρμάρινα έργα και την Σχολή Καλών Τεχνών.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να αναφέρω πως εξαιτίας της αγάπης της Σοφίας για την Τήνο και τους ανθρώπους της, ζήσαμε κάποιες από τις πιο όμορφες εμπειρίες της ζωής μας στο νησί και μια από αυτές ήταν η επίσκεψη μας στην Σχολή Καλών Τεχνών και η γνωριμία με τον διευθυντή αυτής, Λεωνίδα Χαλεπά. Είναι τόσο συγκινητικό και ελπιδοφόρο να βλέπεις τους μαθητές να δουλεύουν όλοι μαζί, αφιερωμένοι σε έναν κοινό σκοπό, μέσα σε ένα γαλήνιο περιβάλλον που δεν αποπνέει ανταγωνισμούς και έριδες αλλά ανόθευτη αγάπη για την τέχνη τους. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την εικόνα του Λεωνίδα Χαλεπά να είναι ξαπλωμένος στο έδαφος με τους μαθητές του τριγύρω, σαν μια οικογένεια που δουλεύει με μαστοριά τα όνειρα της. Η ταπεινοφροσύνη είναι αρετή και όχι αδυναμία, έχει μέσα της μια όμορφη ειλικρίνεια και αυτό ακριβώς ένιωσα περνώντας την σιδερένια πόρτα της Σχολής Καλών Τεχνών της Τήνου και τους ευχαριστώ γιατί ξέπλυναν από πάνω μου την σκληράδα της πόλης. Πριν φύγεις από τον Πύργο, δώσε λίγο χρόνο να ξαποστάσεις στον ‘’Μεγάλο Καφενέ’’ στην πλατεία του χωριού κάτω από τον μεγάλο πλάτανο και παρήγγειλε ένα κομμάτι γαλακτομπούρεκο και ένα πορτοκαλόπιτα. Αυθεντικές υπέροχες γεύσεις χωρίς ψεύτικη γλυκάδα. Μην ξεχάσεις να αγοράσεις μια χειροποίητη μαρμελάδα πορτοκάλι με σοκολάτα από το μαγαζάκι της Μαργαρίτας, θα με ευχαριστείς μετά.
Στο μικρό ανεμοδαρμένο χωριουδάκι Αετοφωλιά, υπάρχει ένα κουτούκι με το όνομα Φυσ’ άερα. Όπως μπαίνεις, στα αριστερά σου θα βρεις ένα παλιό συλλεκτικό τζουκ μποξ με ρεμπέτικα τραγούδια, υπάρχουν μόνο δυο σε όλη την Ελλάδα, και μια μεγάλη κορνίζα με τον αείμνηστο Νίκο Παπάζογλου να τραγουδά στο μαγαζί, όπως μου είπε αργότερο ο ιδιοκτήτης Νίκος Σκλάβος, ήταν αγαπημένο μέλος αυτής της μουσικής συντροφιάς και καλός φίλος. Στα δεξιά σου θα βρεις την κουζίνα του Νίκου, πανέτοιμη να σου χαρίσει μια τηνιακή γαστρονομική εμπειρία με φρέσκα τοπικά υλικά και διάθεση αυτοσχεδιασμού. Μαγειρική σημαίνει ‘’μοιράζομαι’’ και το φαγητό είναι μια ανταλλαγή συναισθημάτων, μια ολόκληρη φιλοσοφία ζωής, κάτι που ο Νίκος μας χάρισε χωρίς δεύτερη σκέψη. Μαγειρική σημαίνει βάζω λίγο από τον εαυτό μου σε κάθε πιάτο. Μαγειρική σημαίνει σεβασμός προς τον άνθρωπο. Οι στιγμές μας στα Φυσ’άερα ήταν οι μοναδικές που δεν τραβήξαμε ούτε μια φωτογραφία, γιατί δεν μπορείς να φωτογραφίσεις τον επαγγελματισμό, την καλοσύνη, την ευγένεια και την αξιοπρέπεια, κάποια πράγματα αποτυπώνονται μόνο στα μάτια και το μυαλό. Ο Νίκος και η οικογένεια του είναι ο λόγος για να μην χάσεις την πίστη σου στην ανθρωπότητα. Σου προτείνω να δοκιμάσεις αυγά καγιανά, σαγανάκι με παστουρμά και να αφήσεις τον Νίκο να κάνει ότι θέλει με την φρουτάλια σου, στην δίκη μας πρωταγωνίστησε το σύκο. Τα Φυσ’άερα είναι ανοιχτά όλο τον χρόνο, κι αν περάσεις δώσε τα χαιρετίσματα μου.
Η Τήνος είναι ένα πολύ δοτικό νησί, αρκεί να αφεθείς, θα σε παρασύρει μόνη της στην απόλαυση.
Μπες στο αυτοκίνητο και πήγαινε για μπάνιο στην Παχιά Άμμο μια πανέμορφη, παρθένα παραλία μόλις 15΄ λεπτά απόσταση από την χώρα της Τήνου που δεν την έχει αγγίξει η μανία της ξαπλώστρας, γεμάτη χρώματα και στραφταλιζέ αμμουδιά. Συνέχισε την διαδρομή σου προς τον Τριαντάρο, τα Δυο Χωριά, τον Κουμάρο, την Στενή, τα Λουτρά και τις Ουρσουλίνες και το Αγάπη. Κάνε μια στάση να θαυμάσεις το σεληνιακό τοπίο της Βωλάξ αποτέλεσμα ηφαιστιακής έκρηξης ή το μέρος που έγινε η Τιτανομαχία, ο πόλεμος μεταξύ των Τιτάνων και τον Ολύμπιων Θεών, εσύ διαλέγεις την ιστορία που σου ταιριάζει. Δώσε λίγο χρόνο για να γνωρίσεις από κοντά τους καλαθοτεχνίτες και τα έργα τους. Εμείς κάναμε μια στάση στο εργαστήριο του Λουδουβίκου, ήπιαμε το ρακάκι μας μαζί με την οικογένεια του και μάθαμε από πρώτο χέρι την τέχνη της καλαθοπλεκτικής.

Άλλαξε την κατεύθυνση σου προς Βορρά και άσε το βλέμμα να πιάσει το απέραντο της θάλασσας όσο εσύ την χαζεύεις από την μυσταγωγική Καρδιανή, συνέχισε στο πανέμορφο χωριό Υστέρνια και κάνε οπωσδήποτε μια στάση στην Εξωμεριά για καφέ, φαγητό και σίγουρα γλυκό. Ακολούθησε τον δρόμο προς τον Πύργο και πήγαινε για φαγητό στον Πάνορμο, ένα πανέμορφο μικρό ψαροχώρι, κι αν έχεις όρεξη για θαλασσινά, δοκίμασε το βραστό σαλάχι με ελαιόλαδο στον Μαίστρο. Θα μπορούσε να γράφω ατελείωτες ώρες για την Τήνο αλλά προτείνω να μπείτε στο καράβι και να την γνωρίσετε από κοντά. Εμένα με κέρδισε, την αγαπώ σαν να ήμουν ντόπια και θα μπορούσα να σας μιλάω ώρες ατελείωτες για αυτό το κυκλαδίτικο νησί που είναι μέγας θεραπευτής της καρδιάς.
Λένε ότι το νησί έχει άλλο φως από τα υπόλοιπα κυκλαδονήσια. Είναι αλήθεια. Έχω υποσχεθεί να μην αποκαλύψω το γιατί. 

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ ΤΟΥ ΚΕΛΛΙΑΝΟΥ
Κείμενο που καταγράφει την ιδιαιτερότητα του νησιού. 
Όμως δεν μπορώ να καταλάβω γιατί τα Κάτω Μέρη περνούν απαρατήρητα! 
Κάποιος κατωμερίτης θα πρέπει να ξεναγήσει δημοσιογράφους και μπλόγκερ και σε αυτά τα χωριά για να αντιληφτούν την ομορφιά τους. Πρέπει να τα περπατήσουν για να τα ανακαλύψουν.

sabato 7 luglio 2018

Το αλφαβητάρι του καλοκαιριού: Μέρος Πρώτο, Τήνος…


Το αλφαβητάρι του καλοκαιριού: Μέρος Πρώτο, Τήνος…ΜΗΝAΣ ΒΙΝΤΙAΔΗΣ

ΠΟΝΤΙΚΙ, τεύχος 2028, 5-7-2018

http://www.topontiki.gr/article/280733/alfavitari-toy-kalokairioy-meros-proto-tinos



Α: Όπως Απουσία. Όταν χάνεις κάτι σπουδαίο. (Ξέρεις εσύ, Νικάκι...).
Β: Όπως Βαγγέλης. Ένας φίλος που είναι κοντά σου πάντα... Εδώ, με λόγια, τσίπουρα, λούζα και τηνιακό τυρί.
Γ: Όπως Γράψιμο. Σωτήρια διέξοδος. Μια καινούργια ιστορία αρχίζει...
Δ: Όπως Δήλος. Τη βλέπω απέναντί μου, τον Οκτώβριο θα είμαστε με την «Ήρα» εκεί.
Ε: Όπως Ελπίδα. Η πιο όμορφη λέξη...
Ζ: Όπως Ζωή. Μια φράση που μου έρχεται αυτές τις μέρες στο μυαλό, εδώ στην Τήνο του Βαγγέλη, είναι «η ενοχή του επιζώντος».
Η: Όπως Ηρεμία. Το αντίθετο της φουρτούνας του κορμιού και του νου. Συνώνυμο του κοιμάμαι χωρίς παράξενα όνειρα. Παρεμφερές με το λευκό του τίποτα...
Θ: Όπως Θέλω. Θέλω να δω τη συνάντηση Σελήνης - Δία, θέλω να δω ένα καράβι να περνάει, θέλω να δω ένα παιδί να παίζει στη θάλασσα μ’ έναν ψεύτικο καρχαρία, θέλω μια οπτασία να γίνει ύλη και απτή στα χέρια μου.
Ι: Όπως Ικεσία. Προς τα γλαροπούλια, τα τζιτζίκια, τα λεμόνια, τους ιβίσκους. Μια ορχήστρα που παίζει μόνο για μένα τη Συμφωνία του Άγνωστου Μεσημεριού.
Κ: Όπως Καίω. Τις κακές αναμνήσεις, τα λάθη, τις μικρές προδοσίες, την αχαριστία, τις μέτριες στιγμές.
Λ: Όπως Λίγο, ελάχιστο, δεν πρόλαβα, ήθελα κι άλλο. Ύστερα που το σκέφτεσαι καλά, λες το λίγο είναι πολύ, το πολύ, τελικά, είναι λίγο. Φιλοσοφίες όταν έχει μποφόρ η θάλασσα.
Μ: Όπως Μόνος. Όταν φεύγεις απ’ την παρέα σου, μπαίνεις στο καράβι, επιστρέφεις. Ξανά ο καθρέφτης φωτίζεται, γεια σου, πάλι οι δυο μας, μπράβο που ξυρίστηκες, ε, μη γυρίζεις αλλού το βλέμμα.
Ν: Όπως Ναύτης. Πάντα στο καράβι θυμάμαι τη στρατιωτική μου θητεία στον «Μιαούλη». Εσύ κι ο Νότος, μέσα σου Βοριάς, μπροστά σου η Δύση. Πού κρύβεσαι, Ανατολή, να τ’ αλλάξεις όλα;
Ξ: Όπως Ξένος. Σαν τον ήρωα του Καμύ, φεύγεις από μια στεριά, πας σε μια άλλη, αφήνεις μια αλήθεια για να μεταφερθείς σε μια αυταπάτη. Μερικές ώρες με άλλοθι στις κακές σκέψεις. Στη μέση θάλασσα, κενό, ουρανός, ήλιος που γίνεται φεγγάρι, ποια είναι η πατρίδα σου, φίλε;

Ο: Όπως Όνειρο. Το ζεις με μάτια ανοιχτά κι ύστερα αμφιβάλλεις αν εσύ ήσουν ο πρωταγωνιστής. Τι χρειάζεσαι; Ένα σπίτι κοντά στη θάλασσα, μια βεράντα με θέα μερικά νησιά, πλοία να περνούν, δελφίνια να παιχνιδίζουν, ηρεμία, τεμπελιά, φαγητό, βιβλία, κουβεντούλα κι ένας καλός συμπαίκτης.

venerdì 6 luglio 2018

Με τη «ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ» η ελληνική διπλωματία ηττήθηκε κατά κράτος. Πρώτοι οι Έλληνες αναγνωρίζουν, αποδέχονται και εκχωρούν «μακεδονική γλώσσα και εθνότητα» στους Μακεδονοσλάβους.

Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μακεδονικών Σπουδών: Η «ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ» ΩΣ ΠΡΑΞΗ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ  ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΔΙΧΟΣΤΑΣΙΑ  ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ 

1.0 Οι ιστορικές προϋποθέσεις
Βασικό ιστορικό, πολιτικό και ανθρωπολογικό επιχείρημα είναι ότι δεν λειτούργησε ποτέ αναγνωρισμένο έθνος, κράτος με το όνομα Μακεδονία. Η ιστορική Μακεδονία υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού έθνους, της ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού και βασικός πυλώνας εξάπλωσης του Χριστιανισμού. Ως ιστορική συνέπεια της μακεδονικής κατάκτησης ο ελληνικός πολιτισμός, γλώσσα και ιδεολογία αποτέλεσαν κτήμα των εθνοτήτων της Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, «ομογενοποίησαν» γλωσσικά την ελληνιστική αυτοκρατορία, εμπλούτισαν τους κατά τόπους πολιτισμούς, συμπεριλαμβανομένου και του Αραβικού, και επέτρεψαν τη διάχυση και προβολή του Χριστιανισμού.
Στα τέλη του 2ου αιώνα π.Χ ως αποτέλεσμα της ρωμαϊκής κατάκτησης ο γεωγραφικός χώρος της ιστορικής Μακεδονίας μεταλλάσσεται γεωγραφικά, διοικητικά και πολιτικά. Η Ρωμαϊκή Μακεδονία «στήνεται» και «διευρύνεται» προς βορρά ως περιφέρεια του Ρωμαϊκού κράτους, με στόχο να απονευρώσει πολιτικά τους Μακεδόνες και τους υπόλοιπους Έλληνες, αλλά και να εξυπηρετήσει τις στρατιωτικές αλλά και πολιτικές στρατηγικές της Ρώμης. Στη Μακεδονία των Ρωμαίων έλαβαν χώρα οι μεγαλύτερες εμφύλιες μάχες τους και από τη Μακεδονία ξεκίνησε ο Κωνσταντίνος να νικήσει τους αντιπάλους του και να ενώσει τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Η Οθωμανική Μακεδονία του 15ου αιώνα με τα τρία βιλαέτια της Θεσσαλονίκης, του Μοναστηρίου και των Σκοπίων, μετατράπηκε σε χωνευτήρι αλλογενών και αλλογλώσσων μεταξύ τους πληθυσμών. Οι Οθωμανοί κατέλαβαν μια καταστρεμένη και δημογραφικά παρηκμασμένη περιοχή, ενθάρρυναν και καλλιέργησαν την εισρροή πολυπολιτιστικών και πολυγλωσσικών πληθυσμών συμπεριλαμβανομένων και των Ρωμά. Κυριάρχησε μία πολυεθνική, πολυπολιτιστική δημογραφικά επικράτεια, με πολυπρόσωπη ανθρωπολογική διάσταση και σύνθεση, ποικίλη εθνολογική μορφή και ποικίλα γλωσσικά μοτίβα.
Η Μακεδονία της Συνθήκης του Βουκουρεστίου (1913), που ακολούθησε, ήταν απόρροια των Βαλκανικών Πολέμων και το γεωπολιτικό αποτέλεσμα που επιβλήθηκε στα Βαλκάνια από τις χώρες-ηγερίες της Ευρώπης και την Ιαπωνία. 
Η μετα-ιστορική και διευρημένη γεωγραφικά πλέον Μακεδονία, λειτούργησε ως ένα πολυσπερμικό και πλουραλιστικό φυλετικά και εθνοτικά διοικητικό μόρφωμα, όπου ο ελληνικός όρος «Μακεδονία» χαρακτήριζε πλέον χώρο φυλετικών και αργότερα εθνικών ανταγωνισμών και διεκδικήσεων. Η έννοια του «Μακεδόνα», λειτούργησε στην περίοδο αυτή χωρίς συγκεκριμένη εθνική συνείδηση εκ μέρους των πολυφυών, εθνοτικά, πληθυσμιακών ομάδων και αναφερόταν κυρίως στον κάτοικο της συγκεκριμένης Οθωμανικής γεωγραφικής επικράτειας. Μετά το 1870, τον όρο «Μακεδόνα» επιχείρησαν να διεκδικήσουν εθνοτικά για λογαριασμό τους οι Σέρβοι, Βούλγαροι και Έλληνες, προκαλώντας ένοπλους αγώνες.
Το δημογραφικό αυτό μωσαϊκό ήταν φυσικό να μην επιτρέψει τη διαμόρφωση των συστατικών εκείνων και των προϋποθέσεων που λειτουργούν συνεκτικά, ώστε να λειτουργήσει ένα συγκεκριμένο έθνος. Συγκεκριμένα, δεν λειτούργησε μία περιφερειακή, συγκεκριμένη και σαφώς προσδιορισμένη κοινωνική συγκρότηση ενός πληθυσμού (regional social construction)- με συγκεκριμένα και αυθεντικά ήθη, έθιμα, αρχές, παραδόσεις. Δεν λειτούρργησε συγκεκριμένη γλώσσα, παρά τις προσπάθεις των Σέρβων και των Βουλγάρων να «νομιμοποιήσουν» γλωσσικά τις ποικίλες σλαβικές ντοπιολαλιές της περιοχής, να τις προσδώσουν τυπολογικό (γραμματική και συντακτικό) και μονιστικό χαρακτήρα, σερβικό ή βουλγαρικό, για να μπορέσουν να τις εντάξουν εθνικά ως δικές τους. Δεν λειτούργησε στην Οθωμανική Μακεδονία συγκεκριμένη ιθαγένεια και δεσμοί που θα επέτρεπαν σύνδεση με προγόνους (ancestry). Δεν λειτούργησαν πληθυσμοί ως «Μακεδόνες» με συγκεκριμένη αναγωγή σε προγόνους, προγονική γη και ιστορία.

2.0 Οι πάγιες θέσεις του Αυστραλιανού Ινστιτούτου Μακεδονικών Σπουδών 
Το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μακεδονικών Σπουδών με διαβήματα, επιστημονικές διαβουλεύσεις, συνέδρια, εκδόσεις και άρθρα του από το 1986 τάχθηκε να υπηρετήσει τα ιστορικά και πολιτιστικά δίκαια του μακεδονικού Ελληνισμού. Υποστηρίξαμε, ότι ουδείς Έλληνας θα μπορούσε να αποδεχτεί την εκχώρηση αυτούσιου του όρου «Μακεδονία» σε όνομα ενός κράτους με αλβανο-σλαβικό και βουλγαρικό κυρίως πληθυσμό, σε μία χώρα που ιδρύεται στον χώρο της μετα-ιστορικής Μακεδονίας και δεν έχει σχέση με την ιστορική Μακεδονία, την Ελλάδα, τους Έλληνες, την ιστορία και τον πολιτισμό τους. 
Στα πλαίσια επίλυσης του προβλήματος που δημιουργούσε το ιδεολόγημα του «Μακεδονισμού» και της «Μεγάλης Μακεδονίας», καθώς και ο βουλγαρο-σλαβικός αλυτρωτισμός του 19ου και 20ου αιώνα, και προκειμένου να ζήσουν οι δύο λαοί φιλικά, δημιουργικά και ειρηνικά, καθώς και οι πολίτες τους στη Διασπορά, για να χρεωκοπήσει η μονοσήμαντη χρήση του ονόματος «Μακεδονία», «μακεδονική γλώσσα» και «Μακεδόνας» από τους κατοίκους της ΦΥΡΟΜ, προκειμένου να μην αποκλειστούν πλήρως από τον γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας όλοι αυτοί οι αλλογενείς που γεννήθηκαν και συγκατοίκησαν εδώ και 1300 χρόνια στην περιοχή της μετα-ιστορικής Μακεδονίας, αλλά και για να έχουμε υπέρ της Ελλάδος τη θετική στάση και συναίνεση των διεθνών θεσμικών οργάνων ως χώρα δικαίου αλλά και ως ηγερίας των Βαλκανίων, ταχθήκαμε υπέρ της διαπραγμάτευσης του ονοματολογικού, υπέρ μιας συβιβαστικής λύσης και υπέρ μιας ισοβαρούς διακρατικής συναίνεσης.
Από το 1992, με ειδικό μνημόνιο προς την Κυβέρνηση του αείμνηστου Κ. Μητσοτάκη και τον Αύγουστο 2018 στον κ. Ν. Κοτζιά, ταχθήκαμε υπέρ ενός έντιμου διαπραγματευτικού διάλογου προς εξεύρεση λύσης που θα ξεχώριζε τη Ελληνική Μακεδονία, την ιστορία και τον πολιτισμό της από τους Μακεδονοσλάβους της ΦΥΡΟΜ, θα διαφοροποιούσε διακριτά τους δύο λαούς, τις δύο χώρες, τις δύο γλώσσες, τα δύο έθνη και με την πάροδο του χρόνου θα απονεύρωνε τον ανταγωνισμό και τις συγκρούσεις μέσα και έξω από τα Βαλκάνια.
Με αλλεπάλληλες αναφορές μας προτείναμε σύνθετο, μονολεκτικό, αδιαίρετο όρο γεωγραφικού προσδιορισμού, με σλαβική μορφοφωνολογική απόδοση, όπου ο όρος «Μακεδονία» δεν θα εμφαίνεται ΑΥΤΟΥΣΙΟΣ, ήτοι «Μακεντοσλάβια» ΚΑΙ «Γκορναμακεντόνια» για το κράτος, όροι που δεν εμπεριείχαν αυτούσια τον όρο «Μακεδονία» και δεν μπορούσαν να «σπάσουν» το σύνθετό τους, ώστε να επανεμφανιστεί το αλυτρωτικό «Μακεδονία». Ως προς το ονοματολογικό της γλώσσας, προτείναμε τον όρο «Γκορναμακεντόνιαν» ή «Μακεντοσλάβικ», ενώ τους πολίτες τους «Γκορνομακεντόνιανς» ή «Μάκεντοσλαβς». 
Παράλληλα, καταδικάσαμε συλλήβδην και τις πέντε ποικιλίες της φημολογούμενης ονοματοδοσίας του γειτονικού κράτους, που αποδίδονται στον διαμεσολαβητή Μάθου Νίμιτς, όπως εμφανίζονται σε μορφή δύο λέξεων. Καταδικάσαμε κάθε νέα πρόταση χρήσης σύνθετης ονομασίας με ιστορική, γεωγραφική ή χρονολογική έννοια («νέα», «σύγχρονη», «βόρεια» κλπ), ως εμπεριέχουσες σπέρματα αλυτρωτισμού. Ζητήσαμε το τελικό προϊόν της διαπραγμάτευσης να ισχύει έναντι όλων και για πάσα χρήση, και μόνον εφόσον:

(α) αποτάξει κάθε αλυτρωτική, επεκτατική και αποσχιστική βλέψη όχι μόνο στο έδαφος αλλά και στην ιστορία και τον πολιτισμό της Ελλάδας και των Ελλήνων,
(β) αποκαθηλώσει και καταργήσει κάθε έκφανση αλυτρωτισμού και επεκτατισμού -σχολικά βιβλία, μνημεία, ονόματα, χάρτες και ό,τι άλλο εργαλείο έχει χρησιμοποιήσει μέχρι σήμερα για να μιμούνται και να παριστάνουν δήθεν τους αρχαίους Μακεδόνες,
(γ) διασφαλιστούν εγγυήσεις ότι το τελικό προϊόν της πράξης θα είναι πάγιο και μη ανατρέψιμο από την στάση της εκάστοτε κυβέρνησης των Σκοπίων, και
(δ) προβλέπονται συγκεκριμένες κυρώσεις σε περίπτωση που η απέναντι πλευρά αθετήσει μέρος της συμφωνίας.

Το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μακεδονικών Σπουδών ζήτησε από την Ελληνική Κυβέρνηση:
• Να υπάρξουν κόκκινες γραμμές, ώστε η διαπραγμάτευση να μην μετατραπεί σε εθνική ήττα και διασυρθεί η εθνική αξιοπρέπεια των Ελλήνων. Το τελικό προϊόν δεν θα πρέπει να αφήνει περιθώρια καλλιέργειας αλυτρωτισμού, επεκτατισμού και απόσχισης. Ο συμβιβασμός δεν πρέπει να απελευθερώνει σπέρματα αλυτρωτισμού που με τον χρόνο μπορούν να εξελιχθούν σε θύελλα αποσταθεροποίησης τόσο μέσα στα Βαλκάνια όσο και στη Διασπορά. 
• Το ότι η ΦΥΡΟΜ δεν έχει τάνκς και αεροπλάνα δεν μπορεί να αποτελέσει επιχείρημα ότι δεν κινδυνεύει η Ελλάδα από τους γείτονες αυτούς. Ο αλυτρωτισμός επωάζεται μέσα από συγκεκριμένα ονόματα, ιδεολογίες και επιτίθεται κατά ιστορικών κεκτημένων άλλων λαών. Τέτοιος είναι ο αλυτρωτισμός των Μακεδοσλάβων και με τον τρόπο αυτό εξυφαίνεται και λειτουργεί στην Αυστραλία, στον Καναδά, στις ΗΠΑ και αλλού.
• Τελικά η ελληνική διαπραγμάτευση, ύστερα από επιτυχή πίεση διεθνών οργανισμών, κατέληξε να αποδεχτεί το «Βόρεια Μακεδονία» - ούτε κάν «Severna Makedonija», όχι ως ενιαία σύνθετη λέξη, αλλά ως απλή σύνθετη όπου ο όρος «Μακεδονία» αποτελεί την ουσία του όρου.
2.0 Η αποτίμηση της Συμφωνίας των Πρεσπών
Στο ονοματολογικό, η ελληνική διπλωματία κέρδισε στα σημεία κάποιους πόντους, ωστόσο έχασε τον αγώνα. Το όνομα «Μακεδονία» προβάλλει αυτούσια και προσδιορίζεται ως «Βόρεια». Ο συμφωνηθείς όρος, παρά τις νομικές δικλίδες που διασαφηνίζουν το σλαβο-αλβανικό περιεχόμενο του λαού αυτού, είναι μόνο στα χαρτιά. Οι διευκρινίσεις δεν επικαλούνται παρά μόνον όταν υπάρχουν συγκρούσεις. Άρα, με τον όρο «Βόρεια Μακεδονία» επωάζεται και συνεχίζει να ζει η ιδεολογία των «αδελφών τους της Νότιας Μακεδονίας», του Αιγαίου και βέβαια ό,τι συνεπάγεται με την ιστορία και τον πολιτισμό της Μακεδονίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Στο erga omnes (έναντι πάντων) η ελληνική διπλωματία κέρδισε επίσης κάποια σημεία, αφού ταυτότητα και διαβατήριο θα αναγράφουν τη χώρα ως «Βόρεια Μακεδονία», ωστόσο κι εδώ έχασε τον αγώνα, αφού δεν θα αποκαλείται πλέον ενιαία «Σεβερναμακεντόνια», ούτε «Γκορναμακεντόνια» αλλά σκέτο Βόρεια «Μακεδονία». Αλλά και η αποδοχή καθώς επίσης και η αποστασιοποίησή τους από την αρχαία μακεδονική ιστορία και κληρονομιά, την οποία εξάλλου ανεπιτυχώς διεκδικούσαν, δεν σημαίνει λήξη του αλυτρωτισμού. Όλα αυτά είναι διατυπωμένα στο κείμενο, όχι στο όνομα. Η προς υπογραφή συμφωνία μαρτυρεί ότι ο αλυτρωτισμός τους περνάει σε μια νέα φάση, όπως θα εξηγήσουμε παρακάτω και η ελληνική Διασπορά θα πρέπει να ετοιμάζεται για νέους αγώνες.
Στα θέματα της γλώσσας και της εθνικής ταυτότητας, άσχετα αν η «συμφωνία» μιλάει για «υπηκοότητα» (citizenship) ή «ιθαγένεια», ή «εθνότητα» (ethnicity) η ελληνική διπλωματία ηττήθηκε κατά κράτος. Αναγνώρισε τη γλώσσα και την ταυτότητά τους ως αναπόσπαστο κομμάτι της «ιστορικής» τους κληρονομιάς με το 7ο άρθρο της «συμφωνίας». Το σλαβοβουλγαρικό ιδίωμα της ΦΥΡΟΜ και των πολιτών της αναγνωρίζεται για πρώτη φορά με τη βούλα του ελληνικού κράτους πλέον, «Μακεδονική γλώσσα»!! Η αποδοχή εκ μέρους της ΦΥΡΟΜ ότι η γλώσσα τους εντάσσεται στην οικογένεια των νοτιοσλαβικών γλωσσών δεν συνιστά εκ μέρους τους κάποια υποχώρηση, καθώς ουδέποτε ισχυρίστηκαν ότι η γλώσσα τους έλκει την καταγωγή της από την αρχαία μακεδονική γλώσσα. 

Στο θέμα της ταυτότητας των πολιτών της προαλειφόμενης «Βόρειας Μακεδονίας» η ελληνική διπλωματία στάθηκε γενναιόδωρος ευεργέτης του «Μακεδονισμού» και του αλυτρωτισμού τους, αφού τους αποκάλεσε «Μακεδόνες» πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας, κατά αναλογία προς το «Αμερικάνοι» πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών!!! Εδώ ο ελληνικός συμβιβασμός γίνεται διασυρμός, ταπείνωση και εθνικός εξευτελισμός. Πρώτοι οι Έλληνες αναγνωρίζουν, αποδέχονται και εκχωρούν «μακεδονική γλώσσα και εθνότητα» στους Μακεδονοσλάβους. Η αποδοχή ότι οι Μακεδοσλάβοι είναι πλέον «Μακεδόνες» αναιρεί τις ελληνικές επιστημονικές επιφυλάξεις 150 ετών, ευτελίζει και καταδικάζει σε χρεωκοπία όλα τα σωματεία του Μακεδονικού Ελληνισμού εντός της Ελλάδας και στη Διασπορά που αγωνίζονταν για τα ελληνικά δίκαια του χώρου.
Το θετικό για τον Ελληνισμό και τον αγώνα του που προκύπτει από τη «συμφωνία» είναι ότι οι Μακεδοσλάβοι αναγκάστηκαν για πρώτη φορά να αυτοταπεινωθούν, να αλλάξουν το όνομα της χώρας τους, να μην μπορούν να υποστηρίξουν ότι η χώρα τους είναι η μόνη «Μακεδονία», αλλά από τούδε η «Βόρεια Μακεδονία»- Αυτό δεν επιλύει όμως το πρόβλημα. Το μετατοπίζει σε μία νέα φάση αφού ο αλυτρωτισμός συνεχίζει να κυοφορείται με τη γενναιόδωρη συμμαχία της ελληνικής διπλωματίας. Παίρνει μάλιστα τεράστιες διαστάσεις αφού οι κάτοικοί της νόμιμα και με τη συναίνεση της ελλαδικής κυβέρνησης, είναι πλέον οι «Μακεδόνες» που ομιλούν τη «Μακεδονική» στο κράτος τους που προσδιοριστικά λέγεται «Μακεδονία» του Βορρά. 
Η γνώση της ιστορίας των Βαλκανίων είναι χρησιμότατο γνωστικό εργαλείο, αλλά χωρίς ενδελεχή γνώση της διεθνούς πρακτικής και των ανθρωπολογικών παραμέτρων μιας σύγκρουσης και ανταγωνιστικότητας που καθορίζει το «Μακεδονικό» σε διακρατικό αλλά και σε διασπορικό επίπεδο απονευρώνει τους μηχανισμούς εξεύρεσης μίας αμοιβαίως δικαίας λύσης. Παράλληλα, κάθε προσπάθεια επιβολής μιάς συμφωνίας που χαρακτηρίζεται από οίηση του πολιτεύεσθαι και επιδεικνύει ιδεολογική τρομοκρατία και μηδενική ανοχή προς όλους όσοι «του άλλα λέγοντος»:
• αποχυμώνει το αξιόπιστο των θέσεών μας στα διεθνή φόρα, 
• ενθαρρύνει τους ντόπιους αποδομητές της ελληνικής ιστορίας σε συμβιβασμούς και ενδοτισμό, ξαναγράφοντας στα σχολικά εγχειρίδια την ιστορία του Παύλου Μελά του Μακεδονικού Αγώνα, την εξέγερση του Ίλιντεν (τον βουλγαρικό αλυτρωτισμό και Μισίρκωφ), τα δεινά του μεσοπολέμου, τις ίντριγκες του Τίτο, τη σύμπραξη της ηγεσίας του Δημοκρατικού Στρατού με τους Μακεδονοσλάβους παρτιζάνους κλπ και καταπατώντας σχεδόν ισοπεδωτικά, όπως έγινε με την Τουρκία, τα ιστορικά γεγονότα.
• Επομένως, εάν η Ιστορία είναι ο δρόμος προς την αυτογνωσία, τότε η μετάλλαξη και καταπάτηση της Ιστορίας μάς φέρει ως άτομα, ως κοινωνικό σύνολο, αντιμέτωπους με τους εαυτούς μας.
• Οδηγεί σε νέες φοβερότερες συγκρούσεις μεταξύ των «μακεδονιστών» και των Ελλήνων της Διασποράς
• Μετά τις σοβαρότες μεταπολεμικές εμφύλιες συγκρούσεις που γνώρισε η ελληνική Διασπορά ως προς το Βορειοηπειρωτικό, Δωδεκανησιακό και την επταετία των συνταγματαρχών, οδηγούμαστε σε νέες και διαρκείς συγκρούσεις, προκαλώντας βαθύτατο διχασμό ανάμεσα στους Έλληνες της Διασποράς και στην Ελληνική κυβέρνηση αλλά και στους εθνικούς της αντιπροσώπους.
• Επενεργεί αρνητικά στην καλλιέργεια ελληνικής ταυτότητας σε διαγενεολογικό επίπεδο και απομακρύνει τις νέες γενιές των Ελλήνων μακριά από την Ελλάδα και τους Έλληνες. 
• Οι Έλληνες της Διασποράς στερούνται πλέον τα πάγια διαπραγματευτικά επιχειρήματα που διατηρούσαν από αιώνες ως προς την ονομασία της ιθαγένειας/εθνικής ταυτότητας και της γλώσσας των Μακεδονοσλάβων ύστερα από την πράξη διεθνούς αναγνώρισης που επέβαλε η Κυβέρνηση στις Πρέσπες με την παρουσία των εκπροσώπων του ΟΗΕ, ΝΑΤΟ και ΕΕ, καθιερώνοντας σχεδόν μη ανατρέψιμη την κατάσταση. 

Συπερασματικά, τονίζουμε ότι το ΑΙΜΣ στήριξε τη διαπραγμάτευση του ΟΗΕ, τάχθηκε υπέρ ενός σύνθετου μονολεκτικού όρου στη σλαβική, χωρίς την εμφάνιση της λέξης «Μακεδονία» αυτούσια. Κρίνουμε ότι η υπογραφείσα και συμμαρτυρηθείσα από τα διεθνή φόρα «συμφωνία», ενισχύει τους αλυτρωτιστές ενός μακεδονισμού που έβλαψε τόσο τους Μακεδονοσλάβους όσο και εμάς τους Μακεδόνες της Ελλάδας. Εάν η «συμφωνία» κυρωθεί αποκτά διάσταση ενός διμέτωπου ανταγωνισμού. Από τη μια ο εμφύλιος διχασμός, η διχοστασία ανάμεσα στους Έλληνες και από την άλλη ο ανταγωνισμός προς τους «άλλους», τους Μακεδονοσλάβους τους Σεβερναμακεδόνες. Από τη μιά το ενδο-ομογενειακό σχίσμα που φέρνει τους Έλληνες της Διασποράς να ανταγωνίζονται την ίδια την πατρίδα τους και τους εθνικούς εκπροσώπους στη Διασπορά, και ταυτόχρονα οι ‘Ελληνες της Διασποράς να οχυρώνονται εναντίον του αλυτρωτισμού των Μακεδοσλάβων, χωρίς να έχουν όμως αυτή τη φορά τη συναίνεση της ελληνικής Κυβέρνησης και των εθνικών αντιπροσώπων της. 
Καθηγητής Αναστάσιος Τάμης
Πρόεδρος Αυστραλιανού Ινστιτούτου Μακεδονικών Σπουδών
Διευθυντής του Ινστιτούτου Ελληνικών Ερευνών Αυστραλίας

giovedì 5 luglio 2018

Οστρακισμός και εξοστρακισμός



Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ, τεύχος 2027 στις 28-6-2018
http://www.topontiki.gr/article/279642/ostrakismos-kai-exostrakismos

Είναι γνωστό το περιστατικό που διασώζει ο Πλούταρχος σχετικά με έναν Αθηναίο πολίτη που ζητά, εν αγνοία του, από τον ίδιο τον Αριστείδη να γράψει το όνομά του στο όστρακο προκειμένου να εξοριστεί από την πόλη ο Αθηναίος πολιτικός. 
Γράφει ο Πλούταρχος:
Η διαδικασία εν συντομία γινόταν με τον παρακάτω τρόπο. Κάθε άνδρας έπαιρνε ένα όστρακο, έγραφε σε αυτό το όνομα του συμπολίτη του οποίου ήθελε την εξορία (και κάποιες φορές και κάποιο σχόλιο πέρα από το όνομα. Δεν υπήρχε λίστα υποψηφίων) και το έριχνε σε ένα μέρος της αγοράς φραγμένο κυκλικά με φράχτη. Οι άρχοντες πρώτα μετρούσαν τον συνολικό αριθμό των οστράκων. Αν ήταν λιγότερα από έξι χιλιάδες, η διαδικασία του εξοστρακισμού κηρυσσόταν άκυρη. Έπειτα, τοποθετούσαν αυτά που έφεραν διαφορετικό όνομα χωριστά μεταξύ τους και ο άνδρας που γράφτηκε από τον μεγαλύτερο αριθμό (πολιτών) εξοριζόταν για δέκα χρόνια, αλλά συνέχιζε να εκμεταλλεύεται την περιουσία του (χωρίς να χάνει τα πολιτικά του δικαιώματα). Σε μία τέτοια περίπτωση (482 π.Χ. και τον εξοστρακισμό του Αριστείδη), λέγεται ότι, όταν γράφανε τα όστρακα, κάποιος αγράμματος και πέρα για πέρα αγροίκος, έδωσε το όστρακό του στον Αριστείδη σαν να ήταν ο πρώτος τυχών και του ζήτησε να γράψει το όνομα του Αριστείδη σε αυτό. Εκείνος απόρησε και ρώτησε:
-Τι κακό σου έχει κάνει ο Αριστείδης;
-Κανένα, ήρθε η απάντηση. Δεν ξέρω τον κύριο, αλλά βαρέθηκα να ακούω να τον αποκαλούν παντού Δίκαιο. Στο άκουσμα αυτών των λόγων ο Αριστείδης δεν απάντησε, αλλά έγραψε το όνομά του στο όστρακο και το έδωσε πίσω.
Ήταν το 482 π.Χ., δυο μόλις χρόνια πριν την περίφημη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Τότε στην Αθήνα επικρατούσαν δυο πολιτικές απόψεις ως προς την άμυνα της πόλης απέναντι στον περσικό κίνδυνο. Ο Αριστείδης ήταν υπέρμαχος της πολιτικής εκείνης που επέμενε ότι η πόλη έπρεπε να εξοπλίσει το πεζικό της προκειμένου να αντιμετωπίσει τους Πέρσες, ενώ ο Θεμιστοκλής ήταν θιασώτης του ναυτικού εξοπλισμού της πόλης. Ιστορικά, η άποψη του Θεμιστοκλή απεδείχθη σωτήρια. Όχι μόνο κατάφερε να σώσει την Αθήνα, την Ελλάδα και, όπως πολλοί υποστηρίζουν, την ιστορία του δυτικού πολιτισμού, αλλά με κατεστραμμένο τον στόλο της, η Περσική Αυτοκρατορία δεν μπόρεσε να ανακάμψει πριν ο Μέγας Αλέξανδρος επιτεθεί εναντίον της. Η ένταση της πολιτικής διαμάχης μεταξύ Αριστείδη και Θεμιστοκλή ήταν τέτοια που πριν οδηγηθούν στα άκρα, επιβλήθηκε ο οστρακισμός. Έτσι, ο Αριστείδης πήρε τον δρόμο της εξορίας, δρόμο που κατά ειρωνεία της ιστορίας ακολούθησε αργότερα κι ο θριαμβευτής της ναυμαχίας της Σαλαμίνας, Θεμιστοκλής.
Το περιστατικό που διασώζει ο Πλούταρχος, ωστόσο, θίγει το πρόβλημα της αγραμματοσύνης, του να μην ξέρεις να διαβάζεις και να γράφεις, άρα να εξαρτάται η ψήφος σου από την καλή προαίρεση και ηθική ακεραιότητα του εγγράμματου. Πέραν αυτού, μας υποψιάζει έντονα και η δυνατότητα παραποίησης της ψήφου. Ήδη, σε αρχαιολογικές ανασκαφές βρέθηκαν 190 όστρακα, ξεχωριστά καταχωνιασμένα σε μιαν άκρη, έτοιμα προς μοίρασμα, που έφεραν το όνομα του Θεμιστοκλή και οι σύγχρονοι γραφολόγοι ανακάλυψαν ότι σε αυτά διακρίνονται μόνον 14 διαφορετικοί γραφικοί χαρακτήρες! Πράγμα που, συμπερασματικά, μας οδηγεί στο να υποθέσουμε ότι αυτά τα σημαδευμένα εκ των προτέρων, όπως θα λέγαμε σήμερα, ψηφοδέλτια, ήταν έτοιμα να μοιραστούν σε αναλφάβητους που θα τα χρησιμοποιούσαν κι έτσι θα αλλοιωνόταν το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας. Πρόκειται για σοβαρή υποψία περίπτωσης νοθείας, κάτι που συνεχίζεται ως πρακτική και στις σύγχρονες ψηφοφορίες, με πιο εξελιγμένες μεθόδους και λιγότερο ευδιάκριτα ίχνη…
Ο οστρακισμός σαν θεσμός δημιουργήθηκε σαν αποτρεπτικός μηχανισμός προκειμένου να προστατεύεται το δημοκρατικό πολίτευμα από εκείνους που είχαν βλέψεις να εγκαθιδρύσουν τυραννίδες. Για πρώτη φορά άρχισε να εφαρμόζεται στην αρχαία Αθήνα τον 6ο αιώνα π.Χ., ως νόμος της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη (Aθηναίων πολιτεία 22.4), ο νόμος καθιερώθηκε από τον Κλεισθένη το 508/ 7 π.Χ.
Το βασικό σκεπτικό του νόμου είναι αποτρεπτικό. Έδινε, δηλαδή, το δικαίωμα στους Αθηναίους να απαλλάσσονται από τους πολίτες εκείνους που θεωρούσαν ότι έχουν αποκτήσει υπερβολική πολιτική δύναμη και επιρροή ώστε εν δυνάμει να μπορούν να τη στρέψουν εναντίον του δημοκρατικού πολιτεύματος. Στην ουσία, ήταν ένας νόμος που προσπαθούσε να θωρακίσει τη δημοκρατία. Ως απόηχο αυτού του νόμου μπορούμε να προβάλουμε ως παράδειγμα τον περιορισμό σε δυο θητείες του προέδρου των ΗΠΑ. Με αυτό τον τρόπο αφαιρεί από ένα άτομο τη δυνατότητα να αποκτήσει υπερβολική δύναμη και, κατά συνέπεια, να μπορεί δυνητικά να θέσει σε κίνδυνο το δημοκρατικό πολίτευμα και τη λειτουργία του.
Ο όρος προέρχεται από την ελληνική λέξη όστρακον, που σημαίνει θραύσμα αγγείου. Ονομάστηκε έτσι γιατί πάνω σε ένα κομμάτι κεραμικού θραύσματος οι Αθηναίοι χάρασσαν το όνομα εκείνου του πολίτη που θεωρούσαν επικίνδυνο στο να καταλύσει τη δημοκρατία. Ο θεσμός δεν συμπλήρωσε αιώνα και πιθανό να μην ανταποκρίθηκε επαρκώς στους λόγους δημιουργίας του – περισσότερο φαίνεται να έγινε εργαλείο αλληλοεξόντωσης των πολιτικών αντιπάλων. Έτσι, μετά από μια περίοδο ατονίας του, έφτασε να πέσει σε αχρηστία μετά τον οστρακισμό του Υπέρβολου, που είχε μεθοδευτεί από τον Αλκιβιάδη και τον πολιτικό του αντίπαλο Νικία, το 418 ή το 417 π.Χ.

Η Εκκλησία του Δήμου στην έκτη πρυτανεία συζητούσε εάν έπρεπε τον χρόνο εκείνο να εφαρμοσθεί – ή όχι – οστρακισμός. Στην περίπτωση που ψήφιζε υπέρ, τότε στην όγδοη πρυτανεία κάθε πολίτης έγραφε σε ένα όστρακο το όνομα του Αθηναίου που ήθελε να τιμωρηθεί. Για να εφαρμοστεί ο οστρακισμός, σύμφωνα με ορισμένους μελετητές, έπρεπε η Εκκλησία να συγκεντρώσει έξι χιλιάδες πολίτες, οπότε εξοριζόταν εκείνος το όνομα του οποίου ήταν γραμμένο στα περισσότερα όστρακα ή, σύμφωνα με άλλους, έπρεπε να μαζευτούν έξι χιλιάδες όστρακα που θα καταδίκαζαν τον ίδιο Αθηναίο. Ο πολίτης που καταδικαζόταν σε οστρακισμό έπρεπε να εγκαταλείψει την Αθήνα σε δέκα ημέρες και να παραμείνει εξόριστος για δέκα χρόνια. Αργότερα μειώθηκαν σε πέντε. Μετά, μπορούσε να επιστρέψει στην Αθήνα, επειδή στο διάστημα της εξορίας του δεν έχανε ούτε την ιδιότητα του πολίτη ούτε την περιουσία του.